Taažâ áigu juátkiđ oljo já eennâmkaasu uuccâm Barentsmeerâ kuávlust, veik EU lii iskâm raijiđ uđđâ fossiilenergia puovtâdem arktisii kuávlust. Suomâ uáinust Taažâ čuávdus lii merhâšittee sehe energiatorvolâšvuođâ já tavekuávlu torvolâšvuođâ uáinust.
Taažâ energiaminister Terje Aasland vuáđuštâl linjám eromâšávt energiatorvolâšvuođáin. Suu mield Barentsmeerâ oljo- já kaasutoimâ palvâl tááláá geopooliitlii tiileest sehe Taažâ já Euroop. Taažâ haldâttuv mield enâmist lii meid suvereen vuoigâdvuotâ meridiđ jieijâs merâkuávlui luánduriggoduvâi ävkkinanemist.
Taažâ linjám paijeed uáinusân ruossâriijdo: Euroop iirât kepidiđ fossiillij puáldámušâi kevttim já sirduđ jotelubbooht uđâsmuvvee energian, mut Ruošâ volliittemsuáti lii toohâm energiatorvolâšvuođâst pooliitlii koččâmuš.
Ruošâ volliittem Ukrainan ive 2022 muutij Euroop energiakártá jotelávt. Ko Ruošâ kaasutoimâttâsah kiäppánii, šoodâi Taažâst Euroop tehelumos eennâmkaasu toimâtteijee. Taažâ pyevtit tääl suullân 30 prosentid EU já Britannia oohtânrekinistum kaasukulâttemtáárbuin. Kritikkárij mield vuod uđđâ hahhui jotonpieijâm ij čuávdi energiatáárbu aldemui ivij, tastko uđđâ kiedij tooimânpieijâm pištá maŋgâ ive. Ton lasseen hahhuuh sättih karttâđ taggaar tilán, mast fossiillii energia koijâdâllâm lii jo kiäppánâm.
Taažâ kaasupyevtittem lâi moonnâm ive alda ulâttâstääsi já oljo puovtâdem ollâgumos ive 2009 maŋa. Puovtâdem kiäppán kuittâg ive 2030 maŋa, jis uđđâ käldeeh iä kavnuu já valduu anon. Eidu taas Taažâ ocá čuávdus uđđâ uuccâm- já puovtâdemhahhuigijn.
Taažâ merhâšume uáinoo meid Suomâ energiapuovtâdmist. Statistiikkuávdáá munetiäđui mield Taažâ lâi ive 2025 ohtâ Suomâ tehelumosijn energiapyehtim vuolgâenâmijn. Tehelumoseh energiapuohtuuh lijjii eereeb iärrás ruávisoljo, koskâtisleh já eres oljopuovtâdmeh. Meid ive 2026 vuosmuu niäljádâs ääigi Taažâ lâi Suomâ energiapuovtâdmist tehelumos vuolgâeennâm enâmânpyehtim árvuigijn mittedmáin. Suomâ energiapyehtim árvu lâi talle 2,9 miljard eurod, já tehelumoseh puohtuuh lijjii ruávisoljo, koskâtisleh já šleđgâ.
Koskâtisle lii kávpálâš oljopuovtâ, tego petrool teikâ keppâ puáldimoljo.
Taažâ merhâšume Suomân ij kuittâg uáivild tom, et Suomâ ličij siämmáánáál sorjolâš Taažâ eennâmkaasust ko ovdâmerkkân Saksa. Suomâ kaasupuovtâdem lii muttum Ruošâ pocceekaasu toimâttâsâi nuuhâm maŋa, já kaasu puáhtoo enâmân tääl eereeb iärrás kolgostittum eennâmkaasun LNG‑terminaalij peht. (Toim. huám.: LNG lii uánádâs eŋgâlâskielâ toppust liquefied natural gas adai kolgostittum eennâmkaasu.) Suomâ kaasumarkkâneh láá‑uv tääl čuuvtij maaŋgâpiäláguboh ko ovdil ive 2022. Gasgrid-kaasufirma mield Suomâ kaasu sirdemviärmán kuleh eereeb iärrás Inkoo já Hamina LNG‑terminaleh já Balticconnector-ohtâvuotâ Eestienâmân.
Taažâ oljo- já kaasumiärádâs ij kuoskâ tuše energiapolitiikân. Barentsmeerâ já ubâ Tave-Euroop arktisâš kuávlu láá muttum tehelubbon meid torvolâšpooliitlii uáinust. Nato ana arktisii kuávlu já nuuvt kočodum High North ‑kuávlu ain tehelubbon, tastko Ruoššâ lii nonnim suáldátlii oromis kuávlust já siämmást Suomâ já Ruotâ Nato-jeessânvuođah láá muttám ubâ Tave-Euroop piäluštemsajattuv.
Suomâ lii fáárust meid tave merâkuávlu torvolâšohtsâšpargoost. Syeinimáánust Suomâ, Ruotâ já maaŋgah Euroop enâmeh já meid Kanada almottii ohtsâšpargo nonniimist Tave-Atlant, Nuorttâmeerâ já Jieŋâmeerâ merâtorvolâšvuođâst.
Käldeeh:
– Norway will drill in Arctic regardless of EU’s position, says energy minister (www.reuters.com)
– Announcement of APA 2026 (www.regjeringen.no)
– Norway’s push to pump more oil (www.reuters.com)
Kove: Tommy Ellingsen (CC BY-SA 2.0 / Wikimedia Commons)