Anarâškielâ servi já Ummeesämikielâ servi algâttii ohtsii proojeekt 1.9.2025. Proojeekt nommâ lii ”Online tools for Inari Saami and Ume Saami language learning” ađai ”Nettipiergâseh anarâškielâ já ummeesämikielâ oppâmân”. Proojeekt pištá kulmâ ive, já ton ulmen lii rähtiđ uđđâ nettipiergâsijd já jieškote-uvlágánijd oppâmateriaalijd anarâškielâ já ummeesämikielâ várás.
Uđđâ piergâseh láá jo neetist. Toh láá kuittâg vala koskân, já tondiet toh iä vala lah puohâi kevttimnáál. Ulmen lii algâttiđ kuuloold testam taan ive loopâst teikâ puáttee ive aalgâst, nuuvt ete anarâškielâ já ummeesämikielâ sárnooh peesih forgâ uápásmuđ uđđâ piergâsáid. Piergâsij ohtsâš nommâ lii ”Samionary”. Tot ovtâstit häävskiht sämikielâ já sääni ”dictionary” ađai ”sänikirje”. Noomâ lasseen lii meiddei logo, mast uáinojeh puustav S, poccuučuárvih já ávus sänikirje. S‑pustavist láá sämi-ivneh.
Interreg Aurora ‑ruttâdemohjelm njuolgâdusâi mield proojeekt lii juohhum kuuđâ raportistempajan. Jyehi raportistempaje pištá kuttâ mánuppaje. Čohčâmáánu 1. peeivi aalgij kuálmád raportistempaje. Ton ääigi proojeekt stivrejeijen tuáimá ain‑uv Fabrizio Brecciaroli Anarâškielâ seervist. Tiätutekniikist já ohjelmistmist västid Pauli Rämö. Ruotâ peln pargeeh láá Michael Grahn, Signe Grahn, Helena Zerlauth, Sandor Lindström já Haidie Marklund.
Proojeekt lii ovdánâm pyereest. Nube raportistempaje ääigi mij lep finnim valmâšin puoh kyevtistaavvâlsij nominij já veerbâi paradigmaid sehe toid lohtâseijee oppâmateriaalijd. Motomeh paradigmah láá valmâšeh meiddei kuulmâ- já neeljistaavvâlsáid nomináid sehe kiäsásemverbáid já ‑nomináid. Pargo juátkoo kuálmád raportistempaajeest.
Ton lasseen mij lep jurgâlâm Inarilappisches Wörterbuch ‑sänikirje puoh säničielgiittâsâid já ovdâmerkkâcelkkuid saksakielâst suomâkielân. Toh láá ohtsis paijeel 40 000. Jurgâlempargoost lii västidâm Pauli Rämö, kote lii aassâm já porgâm saksakielâlii Sveeicist masa 20 ihheed já sárnu saksakielâ njyebžilávt. Samionary-nettipiergâsist anarâškielâliih celkkuuh láá čallum tááláá ortografia miäldásávt, mudoi toh pisoh aaibâs siämmán ko Itkosii sänikirjeest. Ulmen lii oovdânpyehtiđ anarâškielâ tagarin ko tot lâi suullân 90 ihheed tassaaš.
Proojeekt lii ovdánâm pyereest meiddei ummeesämikielâ tááhust. Ummeesämikielâ sänikirje vuossâmuš versio lii tääl vaalmâš, já mij lep finnim valmâšin motomijd sujâttemparadigmaid – eromâšávt kyevti- já kuulmâstaavvâlsáid nomináid. Ton lasseen ummeesämikielâ pargojuávkku lii kuldâlâm já litteristám muáddi jienâpäädi sehe čáállám motomijd puáris teevstâid putesin tááláá ortografia mield. Puoh teevstah láá lasettum Samionary-piergâs uđđâ tekstâkorpusân. Meiddei oppâmateriaalij čäällimpargo lii álgám.
Ruotâ peln mij lep algâttâm ohtsâšpargo Umeå ollâopâttuvváin, já proojeekt nubbe seminaar uárnejuvvoo tobbeen kesimáánu 11. peeivi 2027.
Keesi ääigi ummeesämikielâ pargojuávkku lii lamaš uáli jo aktiivlâš ummeesämikielâ sárnumkuávlust. Sij láá uásálistám jieškote-uvlágánáid tábáhtussáid, moi ohtâvuođâst sij láá oovdânpuáhtám já markkânistám Interreg Aurora ‑proojeekt. Ovdâmerkkân porgemáánust Helena Zerlauth já Sandor Lindström láin fáárust Samehelgen-tábáhtusâst Malåst já Storstämningen-tábáhtusâst Arvidsjaurist. Tobbeen suoi oovdânpuovttijn Interreg Aurora ‑proojeekt já koijâdáin ulmuin, magarijd saanijd kolgâččij sii mielâst lasettiđ mii uđđâ sänikiirján. Tađe várás suoi láin printtim luámáttuv, mon suoi talle juovvijn ulmuid.
Interreg Aurora ‑proojeekt válduruttâdeijee lii Euroop union. Eres ruttâdeijeeh láá Laapi litto Suomâ peln sehe Västerbotten já Norrbotten läänih Ruotâ peln.
Artikkâlkove: Sandor Lindström