Pyeri nommâ­peivi! – Mut kiäs já mon kielân?

Mun halijdim tiettiđ eenâb Suomâ nommâpeivi­äärbist já tondiet moonnim tuđhâdiđ Helsig ollâopâttuv almenähki­toimâttuv päikkisiijđoid. Kavnim tobbeen suomâkielâlijd noomâid tego kolgim-uv. Kavnim meiddei suomâruátálijd nommâpeeivijd, ortodoksilijd nommâpeeivijd, sämikielâlijd nommâpeeivijd já jieččân olâttâssân val kisái já pennui nommâpeeivijd-uv. Mut miinii ain vááilui.

Tuđhâškuottim pyerebeht sämikielâlijd nommâpeeivijd. Ton vyelni láá tääl pajekielâliih noomah. Nommâpeivi­vuáhádâh iätá: ”Ive 1997 sämmiliih finnejii jieijâs nommâpeivi­kalender, mon raahtij professor (tááláš emeritus) Pekka Sammallahti Oulu ollâopâttuvvâst. Sust lii toos meid tahhee­vuoigâdvuotâ. Taat tavesämikielân vuáđuduvvee nommâpeivi­luvâttâllâm lii onnum merhâšittee kulttuurtahhoon nuuvt Suomâst ko eres-uv Tave-enâmijn.”

Já ain:

”Sämmilii nommâpeivi­kalenderist láá 566 nommâd, main 335 láá almai noomah já 231 láá nisonij noomah. Iänááš noomah láá vieres algâvuolgâlij noomâi sämmiliih nommâhäämih – –.”

Taan saavâst láá motomeh ääših, maid kolgâččij tivvoođ. Tááláá ääigi ij lah innig pyeri, et tavesämikielâ finnee automaatlávt ”sämikielâ” status. Tego mij tiettip, mist láá kulmâ sämikielâ Suomâst. Ličij pyeri muštâliđ, et sijđoi noomâi tááhust koččâmuš lii tavesämikielâlijn ulmuunoomâin. Já tego mij meiddei tiettip, misthân láá lamaš anarâškielâliih nisonij já almai noomah já nommâpeeivih-uv veikâ mon kuhháá Anarâš-kalender lahtosin. Taat anarâškielâ noomâi kunnee kulá Vuoli Ilmarân, kote lii taid kalenderân pieijâm já kiän áánsust mij pyehtip juhlođ anarâš noomâid‑uv.

Mij kolgâččijm finniđ meid anarâš noomâid syemmilii nommâpeivi­kalenderân já mudoi-uv almolubbooht tiättun. Tego ”sämmilij nommâpeivij” ohtâvuođâst jo nomâttuvvoo-uv, 2000-lovvoost säminoomâi adelem párnáid lii čuuvtij lasanâm. Kale mij tarbâšep anarâš noomâid siämmáánáál virgálâžžân nommân ko tavesämikielâlijd noomâid-uv. Já kiitiätá mij oláččijm aainâs-uv kisái já pennui táásán nommâdem­vuovijdângijn – já mottoom peeivi váhá aleláá‑uv.

_{Kove: Valtteri Valkeapolku}

Čaalâ tivvum 21.10.2026 tme 14.35: Säminoomâi adelem lassaanmist muštâluvvoo sämmilij ige syemmilij nommâpeeivij ohtâvuođâst.