Tave-enâmij rääđi almostitij onne vyeitteid ive 2026 palhâšumijdis. Kirjálâšvuođâ palhâšume vuoitij sämikielâlâš kirje Láŋtdievvá, mon lii čáállám Sigbjørn Skåden.
Kirje kiellân lii tavesämikielâ Tuárnus kuávlukielâ. Ton lasseen roomaan almostittui siämmáá ääigi tárukielân noomáin Planterhaug. Kirje lâi sehe Taažâ já Säämi palhâšumelävdikode iävtukkâs.
Láŋtdievvá muštâl oslolii poolisist, kote máccá päikkikuávlusis tutkâđ rikkoos. Kirje kieđâvuš eereeb iärrás Taažâ suddâluttempolitiik sehe sämi-identiteet tááláá Taažâst.
Sigbjørn Skåden enni puáccái já jaamij ovdil kirje almostume. Kirječällee mield kirje tábáhtumesaje Láŋtdievvá já päikkinoomah láá tuođah, mut sun lii ráhtám toi pirrâ fiktiivlii maailm.
– Muu enni keevtij ubâ elimis mii kulttuur oovdedmân. Sun vuájui eromâšávt kielân já mainâstemärbivuáhán. Oroi luándulâžžân čäälliđ roomaan suu äärbi já suu almostittem kiirjij vuáđuld, Skåden muštâl Tave-enâmij rääđi almostittem videost.
Láŋtdievvá lii nubbe sämikielâg kirje, mii lii vuáittám Tave-enâmij rääđi kirjálâšvuotâpalhâšume. Vuossâmuš vyeittee lii Nils-Aslak Valkeapää kirje Beaivi, áhčážan ive 1991.
Taažâ toovâi historjá: vuosmuu tove puoh palhâšuumij vyeitteeh puátih siämmáá enâmist
Tave-enâmij rääđi juáhá ihásávt palhâšuumijd viiđâ luokkaast: kirjálâšvuođâst, párnái- já nuorâikirjálâšvuođâst, elleekooveest, pirrâsist já muusikist. Taaijuv puoh palhâšumeh mieđettuvvojii vuosmuu tove siämmáá enâmân – Taažân. Suomâ majemuš Tave-enâmij rääđi palhâšume lii ivveest 2023, kuás muusikpalhâšume mieđettui aalmugmusikkár Maija Kauhasâžân.
Ive 2026 Tave-enâmij rääđi párnái- já nuorâikirjálâšvuođâ palhâšume vuoitij Hilde Hagerup nuorâiroomaan Du eneste – historien om Gunvor Hofmo og Ruth Maier. Koččâmušâst lii nube maailmsuáđi áigásii Taažân sajaduvvee sorolâš rähisvuotâmaainâs, mii vuáđuduvá tuođâláid historjáláid persovnáid já tábáhtussáid.
Elleekovepalhâšume vuoitij Sentimental Value (Affeksjonsverdi). Palhâšume jyehih stivrejeijee já kietâčällee Joachim Trier, kietâčällee Eskil Vogt sehe pyevtitteijeeh Maria Ekerhovd já Andrea Berentsen Ottmar. Sentimental Value lii ovdil vuáittám eres-uv palhâšuumijd. Ton vuosâeehid lâi vyesimáánust 2025 Cannes elleekovefestivaalist, kost tot palhâšui Grand Prix ‑palhâšuumijn. Njuhčâmáánust 2026 elleekove vuoitij puoh pyeremuu aalmugijkoskâsii elleekove Oscar-palhâšume.
Muusikpalhâšume vyeitten lâi Kristine Tjøgersen já Benedicte Maurseth tyeji Elja. Anarâš aavis muštâlij vyesimáánust, ete muusikpalhâšume iävtukkâssân lijjii meid kyehti pajekielâg nuottâtyeje: Suomâ nubben iävtukkâssân lâi Hildá Länsman já Tuomas Norvio vuosâalbum Dajan, Ruotâ nubben iävtukkâssân vist Britta Byström ooppera Eatnama váibmu.
Pirâspalhâšume vuoitij taažâ pirâsornijdâh Miljøagentene.
Jyehi palhâšume árvu lii 300 000 Tanska ruvnâd ađai suullân 40 000 eurod. Palhâšumeh juáhhojeh Tave-enâmij rääđi čuákkimist Helsigist roovvâdmáánu 27. peeivi. Ton lasseen Helsig Bio Rex ‑elleekoveteatterist uárnejuvvoo roovvâdmáánu 26. peeivi puohháid ávus tábáhtus, mast palhâšuumij vyeitteeh sahhiittâllojeh.
Kove: Knut Åserød / Cappelen Damm