Anarâškielâ servi lii juátkám párnái- já nuorâikirjij almostittem. Tot almostit kyehti kirje 40‑ive juhlij ohtâvuođâst.
Mainâsij ihe – Ijâttes ijjâ
Vuosmuš tääl almostuvvee kirje lii párnái mainâsantologia Mainâsij ihe – Ijâttes ijjâ. Taat kirje lii nubbe uási Mainâsij ihe ‑antologiast, mon vuosmuš uási Mainâsij ihe – Čoođâ skaamâ almostui 2025. Kuohtuid kiirjijd lii toimâttâm Anarâškielâ seervi mediapargee Valtteri Valkeapolku. Meiddei tääl almostum kirjeest láá maaŋgah čälleeh, já tot lii čallum algâalgâlávt anarâškielân.
Mainâsij ihe ‑antologia vuosmuš uási maainâst čoovčâst já täälvi fiäránijn. Tääl almostuvvee nube uási mainâsijn vist láá vildáás já lieggâ kesimuštoh.
Valtteri Valkeapolku čáálá kirje algâsaanijn: ”Mainâsij ihe -párnáiantologia kunnijât anarâš njálmálii mainâstemärbivyevi kirjálii häämist. Mainâseh, moh antologia noomâ mield láá uáivildum párnáid, máttáátteh tehálijd áárvuid já muštâleh suámálijn sattumijn.” Kirje movtijdit meid lohhee čäälliđ kirje loopân jieijâs mainâs já tánávt juátkiđ riges muštâlemäärbi.
Mainâsij ihe ‑kirjeh šoddii kyehti, tastko jo vuosmuu uási tooimâtmist lâi čielgâs, et puoh mainâseh iä čavâččii ovtâi luhij siisâ. Tastko čallum mainâseh sajaduvvii mottoom čielgâ iveááigán, lâi luándulâš jyehiđ taid kyevti kiirján iveááigán čonâsuvvee teema mield.
Kirje kuástidmân Anarâškielâ servi lii finnim ruđâlii torjuu Sämitige kulttuurruuđâin.
André Kuipers: Puohvuođâ atlas
Nubbe almostuvvee kirje lii astronaut André Kuipers kirje Puohvuođâ atlas (hollandkielân Atlas van Alles). Taat tiätukirje tuálvu lohhes mielâkiddiivii máátkán Eennâm vááimust komovuođâ roobdân. Atlas puávdee lohhes uápásmuđ meid lohhee jieijâs maailmân.
Taat kirje muštâl tast, et mii Eennâm, mii piäiváškodde, mii Loderaiđâlâs já puoh eres galakseh láá uási hirmâd stuorrâ universumist. Universum lii saje, kost miljardeh tääsnih já planeteh sodâsteh. Kirjeest smiättoo, mon styeres universum tárkká eeđân liigin já kuus te universum nohá.
André Kuipers lii vuáládâheennâmlâš astronaut, kote lii kirdám kuohtii komovuotân já aassâm já porgâm 204 peivid Aalmugijkoskâsii komovuotâsajattuvvâst ISS:st. Suu vááimu alda lii eromâšávt komovuođâst já maailmubâlâsvuođâst muštâlem párnáid.
Anarâškielân Puohvuođâ atlas ‑kirje lii jurgâlâm Sofia Olthuis. Sun lii jurgâlâm anarâškielân meiddei André Kuipers Uccâ astronauteh ‑rááiđun kullee kirje Missio máhđuttem (2024). Servi lii almostittám meid rááiđu ovdebáid kiirjijd Koodi ruopsâd! (2023) já 321GO! (2022). Taid lii jurgâlâm Marja-Liisa Olthuis. Kirjij almostitmist Anarâškielâ servi lii porgâm ohtsâšpargo vuáládâheennâmlijn Witte Leeuw ‑kuástideijein sehe astronaut André Kuipersáin já suu kálgoin Helen Kuipersáin.
Puohvuođâ atlas ‑kirje nubbe almostittemtilálâšvuotâ viättoo Oulust juovlâmáánu 7. peeivi museo- já tieđâkuávdáš Tiimast tijme 17–18. Talle pääihi alne lii meid astronaut André Kuipers jieš. Eehid luvâldâlmáid lii almottâttâm. André Kuipers muštâl eehid ääigi jieijâs oromist ISS:st já tast, magarin Eennâmpállu neevtij komovuođâst läädist. Eehid eres sárnookyevtis lává anarâš išeprofessor Esa Turunen já kovvejeijee Thomas Kast, kiäh kuohtuuh muštâlává kuovskâsijn, adai suoi keččâv Enâmist läädist pajas komovuotân.
Astronaut André Kuipers čielgee priivaatviestâstis:
”Ko eennâmpáálu kiäččá komovuođâst läädist, staatâi rääjih iä nuuvtkin oinuu. Mut tobbeen uáinojeh čielgâsávt olmooškode kuáhtám maailmvijđosiih háástuh šoŋŋâdâhnubástusâst kaavpuglume čuávumuššáid. Ko eennâmpáálu kiäččá komovuođâst läädist, te kieresvuotâ já áárvustanneem mii jieččân planetân šaddeh kieŋâlubbon. Eennâmpállu uáinoo čuovjis čyegisin kaskoo stuorrâ já sevŋis maailmubâlâsvuođâ.”
Puohvuođâ atlas muštâl lohheesis tast, et Eennâmpállu lii jiešalnees mottoommuđusâš komovuotâskiijpâ, mon luánduväärih láá hopeleh. Mij kolgâp väldiđ anon uđđâ teknologiaid – uđđâsistaanoost satelliitij iššijn tábáhtuvvee eennâmpáálu tarkkuustâlmân –, vâi mij pyehtip turvâstiđ jieččân puátteevuođâ taan planetist.
Kove: Valtteri Valkeapolku