Maid sämikielah merhâšeh sárnoidis já siärvusijdis? Magarin toi tile oro taan ääigi, já maid kolgâččij porgâđ, vâi kielah siäiluh já nanosmeh puátteeääigi?
Joođoost leijee Ucceeblovokielah 2030‑lovo Suomâst ‑tutkâmušhaahâ uápásmuvá taid já eres-uv koččâmuššáid, moh kyeskih ucceeblovokielâi sajattâhân já puátteeááigán. Sämikielâi lasseen tutkâmuš tárkkoo kärjilkielâ, romanikielâ sehe syemmilii já suomâruátálii seevvimkielâ. Haavâ ruttâd Suomâ Kulttuurruttârááju, já tom olášut jiešmerideijee tutkâmlágádâs E2 Tutkimus.
Tutkâmuš tuáváást lii koččâmuš tast, maht ucceeblovokielah já toid lohtâseijee kulttuureh pyehtih siäiluđ eellimvuáimálâžžân talle ko ohtsâškodde nubástuvá. Kielâi sajattâhân vaigutteh eereeb iärrás olmoošsahisvuođâ já aalmugráhtus ovdánem, ulmui varrim, áárvui nubástusah sehe almolii ruttâtuálu tile. Tutkâmuš ulmen lii tubdâđ eromâšávt taid aašijd, moh láá kielâi puátteeääigi tááhust kuávdááh. Ton lasseen tutkâmuš pyevtit tiäđu keevâtlij valjiimij toorjân.
Tääl tutkâmušâst kärttejuvvojeh sämikielâi siärvusáid kullee ulmui jieijâs uáinuh já vuáttámušah. Koijâdâllâm kieđâvuš eereeb iärrás kielâ merhâšume identiteetân, kielâ kevttim argâelimist, kielâlij vuoigâdvuođâi já palvâlusâi olášume sehe kielâi puátteeääigi. Västideijest koijâduvvoo meid, magarij koŋkreetlij toimâiguin suu jieijâs kielâ sajattuv puávtáččij siäiluttiđ já nanosmittiđ puátteeääigi.
Koijâdâlmân västidem
Koijâdâlmân pyehtih västidiđ puohah, kiäh kuleh tutkâmuš čuosâttâhjuávkun. Jyehi vástádâs iššeed hammiđ maaŋgâpiälálub kove sämikielâi tááláá tiileest, puátteeääigist já tast, maggaar torjuu kielah tarbâšeh, vâi toh siäiluh já nanosmeh.
Sämitige tutkâmeettisâš rääđi lii mieđettâm haahân munemiettâm. Nuorttâlâškielâ tááhust munemiettâm lii uccum Nuorttâlij sijdâčuákkimist, já miärádâs poođiš aldemui aaigij.
Koijâdâlmân puáhtá västidiđ jieijâs eenikielân taan liiŋkâ peht. Tot lii áávus skammâmáánu 15. peeivi räi.
Lasetiäđuid koijâdâlmist já tutkâmušâst addel tutkâmhovdâ Ville Pitkänen. Suu šleđgâpostâčujottâs kávnoo koijâdâlmist.
Kove: Helen Sepp (Unsplash)