Maadâurbe­sorme koddá peesijd Tuurku suáluikuávlust

Turun sanomat -lostâ čáálá tast, et peesih jäämih Tuurku suáluikuávlust. Ton tyehin lii muorâid koddee maadâurbesorme-nommâsâš kuobârtavdâ (suomâkielân etelänversosurma). Taavdâ toovât Diplodia sapinea -kuobâr, mon nommâ sämikielân puávtáččij leđe veik peciurbe­rottokuobâr.

Luánduvärikuávdáá mield peciurbe­rottokuobâr kavnui vuosmuu keerdi Suomâst ive 2021. Koškes já pakkâ keesih jodálmitteh kuobbâr muttum taavdâtovâtteijen, kuás tavdâ puáhtá älkkeebeht njuorâdiđ muorâ cevzimnaavcâid. Maadâurbesorme kávnoo eromâšávt muorâin, moh láá killám koškásist.

Tuurku kuávlust Paraisiist, Nauvost, Korppoost, Houtskarist já Iniöst láá jo tuhátteh jáámmám muorah. Luánduvärikuávdáá totkeeh irâtteh selvâttiđ taavdâ tovâtteijee kuobbâr levânem.

Ovdil ive 2021 maadâurbesorme lii kavnum Suomâst kiävuin, main tot lii kiävttám ravâdin jáámmám orgaanlii amnâs. Ton lasseen tot lii kavnum meid peesi ihešoddâmkeerdijn, main iä lah vuottum magarehkin puáccámmeerhah.

Maadâurbesorme meerhah láá eereeb iärrás maddust ruškodeijee kuácceeh já viärráábijn tábáhtusâin ruškodeijee kierruuh-uv. Maadâurbesorme lii táválâš muorâid koddee tavdâ Koskâ-Euroopist. Vuosmuuh maadâurbesorme tovâttem taavdah kávnojii Vuáládâhenâmijn 1980-lovvoost. Saksaast Meccitutkâmlágádâs perustuuškuođij almonist 2010-lovvoost.

Käldeeh:

– Männyt kuolevat pystyyn saaristossa – taudin takana on sieni, jonka tutkijat pelkäävät leviävän pian laajalle Suomessa (www.ts.fi)

– Diplodia sapinea (gd.eppo.int)

– Ilmastonmuutos etenee mäntyihin (kordelin.fi)

Kove: Pauli Rämö

Kommenteh

Čääli komment

Čääli komment.
Čääli noomâd teehin.

Luuvâ meid

Uđđâsumos uđđâseh

Laapist poccuuh sor­ro­jeh luándun kuođ­đum ruskijd

Ko Laapist kuáđđojeh roskeh luándun, te maŋgii lii riskâ tast, et poccuuh sorrojeh toid. Sarva monâttem eromâšávt čohčuv lii stuorrâ monâttâs puásuituállei. Mudusjäävri palgâs puásui-iššeed...

MM‑steellig­vuái­máš­tâllâm Rotter­damist: maailm­tääsnih kámp­pá­dâl­lii eromâš ollâ tää­sist

Anarâš aavis: Rotterdam Ahoy-areena, roovvâdmáánu 19. peeivi 2026. Taanihásiih steelligvalastâllâm maailmmiäštárkištoh Rotterdamist Ahoy-areenast láá faallâm eromâš puorijd puátusijd, jiäráskittee puudâid já eromâš fiijnâ siärvuslii valastâllâmjiegâ....

Pyeri nommâ­peivi! – Mut kiäs já mon kielân?

Mun halijdim tiettiđ eenâb Suomâ nommâpeivi­äärbist já tondiet moonnim tuđhâdiđ Helsig ollâopâttuv almenähki­toimâttuv päikkisiijđoid. Kavnim tobbeen suomâkielâlijd noomâid tego kolgim-uv. Kavnim meiddei suomâruátálijd nommâpeeivijd,...

Sämikielâg kirje Láŋtdievvá lii vuáit­tám Tave-enâmij rääđi kirjá­lâš­vuotâ­palhâ­šume

Tave-enâmij rääđi almostitij onne vyeitteid ive 2026 palhâšumijdis. Kirjálâšvuođâ palhâšume vuoitij sämikielâlâš kirje Láŋtdievvá, mon lii čáállám Sigbjørn Skåden. Kirje kiellân lii tavesämikielâ Tuárnus kuávlukielâ....

Oulu ollâopâttuv totkeeh láá hutkâm vyevi putes­tiđ masa puoh mikro­lasti­kijd med­dâl tuolvâ­čää­sist

Oulu ollâopâttuvâst lii hutkum uđđâ vyehi putestiđ mikrolastikijd tuolvâčääsist. Uđđâ vyehi vuáđuduvá toos, et tuolvâčääci sillejuvvoo čunnuiguin, mast láá kemikaaleh, moh tuáppejeh mikrolastik­partikkâlijd pehtilubbooht...