Vuáđulahâ­váljukodde lii adelâm smiättámušâs sämitigge­laavâst

Vuáđulahâváljukodde iävtut, ete sämitiggelaahâ tuhhiittuvvoo iänááš uásild haldâttâs iävtuttâs miäldásâžžân (HE 100/2023 vp). Váljukodde adelij smiättámušâs kesimáánu 4. peeivi. Sämitige stivrâ kieđâvuš ääši kesimáánu 6. peeivi.

Vuáđulahâváljukodde iävtut kyehti nubástus, vâi äšši puávtáččij kieđâvuššuđ táválii laavâ asâttemoornigist. Vuosmuu nubástusiävtuttâs mield tuše juuriistjesâneh puávtáččii leđe eenâblovvoost Sämitige vaaljâluvâttâllâmaašij nubástusuuccâmlävdikode čuávdimčuákánpiejâmist. Nube nubástusiävtuttâs mield nubástusuuccâmlävdikode miärádâssáid kolgâččii mieđettuđ väidimloveh siämmái iävtuiguin ko haldâttâhlahâkevttimist táválávt-uv, talle ko nubástus occoo alemuu haldâttâhrievtist.

Vuáđulahâváljukodde ij iävtut nubástusâid 3 §:n, mii kuáská vuoigâdvuotân merkkejuđ vaaljâluvâttâlmân, ige 9 §:n, mii kuáská ráđádâllâmkenigâsvuotân. Smiättámušâst láá kyehti sierâuáivil. Vuáđulahâváljukodde lâi kuittâg oovtâmielâlâš tast, ete lahâiävtuttâs lii vuáđulaavâ miäldásâš.

Sämitige saavâjođetteijee sajasâš Tuomas Aslak Juuso kommentistij sämitiggelaavâ ovdánem:

– Vuáđulahâváljukodde lii kieđâvuššâm vuáđulávt sämitiggelahâiävtuttâs já kiävttám toos ennuv ääigi. Pyeri, ete kieđâvuššâm lii tääl finnejum valmâšin. Sämitige stivrâ kieđâvuš ääši čuávuvâžžân já tieđeet ääšist čuákkim maŋa. Mun kiijtám vuáđulahâváljukode já saavâjođetteijee Heikki Vestman prosesist já tast, ete Sämitigge lii finnim sajattuv, mii toos kulá, já lii puáhtám uásálistiđ vuáđulahâváljukode kulâmáid.

Lahâuđâsmittem ulmen lii ovdediđ sämmilij jiešmeridemvuoigâdvuođâ

Sämitiggelaavâ uđâsmittem lii valmâštâllum jo kuhháá. Ton ulmen lii ovdediđ sämmilij jiešmeridemvuoigâdvuođâ olášume sehe pyerediđ Sämitige máhđulâšvuođâid toimâđ já sämmilij máhđulâšvuođâid jieijâs kielâ já kulttuur jiešhaaldâšmist. Uđâsmittem čuávdá čuolmâid, moi keežild ive 2019 OA olmoošvuoigâdvuotâkomitea já ive 2022 OA näliolgoštem vuástásâš komitea onnii Suomâ sujâlâžžân sämmilij vuoigâdvuođâi rikkomân.

Lahâuđâsmitmist láá nelji merhâšittee nubástus:
– Vaaljâluvâttâlmân merkkim vuáđuduvvoo kielân. Iävtuh västideh iävtuid, moh kiävttojeh Ruotâst já Taažâst. Ton lasseen puátteevuođâst vaaljâluvâttâlmân merkkiimist lii koččâmuš tuše vuoigâdvuođâst jienâstiđ já asâttuđ iävtukkâssân Sämitige vaaljâin ige tast, kii annoo sämmilâžžân.
– Vaaljâluvâttâlmân kyeskee aašijn vuosmužžân nubástusuuccâmtäässin tuáimá jiečânâs já jiešmerideijee nubástusuuccâmlävdikodde ige Sämitige stivrâ.
– Virgeomâhái ráđádâllâmkenigâsvuotâ tahhoo čielgâsubbon. Sämitiggeest ij kuittâg valagin lah veto-vuoigâdvuotâ.
– Sämitiggevaaljâin jienâstem tahhoo älkkeebin. Ovdâmerkkân vaaljâi äigitaavluh já vaaljâvyevih pyereduvvojeh.

Uđâsmittem vuáđuduvá kansliahovdâ Pekka Timosii toimâkode iävtuttâssáid já ovdebij toimâkuudij paargon. Iävtuttâs valmâštâllui ohtsâšpargoost Sämitiggijn. Sämitige čuákkim tuhhiittij moonnâm vaaljâpaajeest sämitiggelahâiävtuttâs jienâiguin 15–3. Ohtâ persovn jienâstij kuárus.

Lahâiävtuttâs vuolgâttui vuáđulahâváljukoodán 14.2.2024. Eennâm- já meccituáluváljukodde, ekonomiaváljukodde sehe pargoeellim- já täsiárvuváljukodde kolgii adeliđ vuáđulahâváljukoodán jieijâs ciälkkámuš lahâiävtuttâsâst. Sämitigge lii taan ive aalgâst uásálistám aktiivlávt vuáđulahâváljukode kulâmáid, moh kyeskih lahâiävtuttâsân.

Käldeeh

– Vuáđulahâváljukodde adelij smiettâmušâs sämitiggelaavâst – Sämitige stivrâ kieđâvuš ääši vástuppeeivi (samediggi.fi)

– Perustuslakivaliokunnan mietintö saamelaiskäräjälaista on valmistunut (www.eduskunta.fi)

Kove: Ville Fofonoff / Sämitigge

Kommenteh

Čääli komment

Čääli komment.
Čääli noomâd teehin.

Luuvâ meid

Uđđâsumos uđđâseh

Anarâškielâ servi vuábdá uđđâ pyevtit­tâsâid 40‑ive juhlestis

Anarâškielâ servi juhlo 40 ive tooimâs majebaargâ skammâmáánu 24. peeivi Anarist. Juhle ohtâvuođâst vuábdojeh uđđâ pyevtittâsah. Vyebdimnáál láá seehah, pääiđih já puttâleh, moid lii...

Sämikielah tarbâšeh dynaamisii kielâkártá

Sämikielâin mij puohah tiettip motomijd faktaid – ovdâmerkkân tom, et puoh sämikielah láá eenâb teikâ ucceeb uhkevuálásiih, já tom, et sämikielâi sárnooh ääsih sehe...

Säminuorâi taaiđâ­tábáhtus uárne­juvvoo Heta škoov­lâst kiđđuv 2027

Jyehi-ihásâš Säminuorâi taaiđâtábáhtus uárnejuvvoo puáttee ive Heta škoovlâst Iänuduvvâst cuáŋuimáánu 29. peeivi. Iänuduv kieldâ tiävdá puáttee ive 150 ihheed, já taaiđâtábáhtus lii uási juhleive...

Tutkâmuš: Lodde­čaasij tipšo­mist lii ävkki, mut tipšo­tooimah tarbâ­šuuččii eenâb

Čäciloddenäälih láá kiäppánâm merhâšitteht Suomâst majemui luuvij iivij ääigi. Helsig ollâopâttuv já Suomâ pirâskuávdáá totkeeh selvâttii, maht loddečaasij tipšom já suojâlem láá vaiguttâm čäcilodde­naalijd...

Sämikielâi tutkâmuš oovdân­puohtui aalmugij­koskâsii sympo­siumist Bodøst

Čiččâd Saami Linguistics Symposium, SAALS7, čokkij sämikielâi totkeid já motomijd eres-uv ucceeblovokielâi äššitobdeid Tave-enâmij ulguubeln-uv Taažâ Bodøn skammâmáánu 4.–5. peeivi. Nord-universitet-ollâopâttuv čokkim ohjelm faalâi...