Tsunamiváruttâs adelum Japanist – palo joba viiđâ meetter alosijn pároin korrâ eennâmtuárgástusâi maŋa

Uđđâvuođâpeeivi Japanist lii adelum tsunamiváruttâs. Suijân toos láá korrâ eennâmtuárgástusah Jaapaanmeerâ alne. Jaapaan meterorologisâš virgádâh almottij Ishikawa já ránnjáprefektuurij riddoost tábáhtum korrâ eennâmtuárgástusâst, mon intensiteet lâi 7,6 Richter ciäkkáduvâst. Eennâmtuárgástusâi čuávumuššân nyevt meetter alosâš tsunami teeivâi motomijd oosijd Jaapaanmeerâ riddokuávlust.

Virgeomâhááh láá adelâm tsunamiváruttâsâid korrâ eennâmtuárgástusâi keežild já koččom ulmuid evakuistiđ jieijâs já perrus aleláá leijee kuávloid, muštâlij aalmuglâš radio NHK ton maŋa ko eennâmtuárgástus lâi teivâm Noto njaargân Ishikawa prefektuurist. ”Mij iberdep, et tii päikki já omâdâh láá tivrâseh tijjân, mut tii jieggâ lii tergâdub ko mihheen eres. Kaččâđ nuuvt ollâ kuávlun ko máhđulâš,” NHK jođetteijee lasettij.

Kuávlust láá tubdum ohtsis 21 eennâmtuárgástussâd, moi intensiteet lii lamaš paijeel 4 Richter ciäkkáduv mield. Maaŋgah váldumaađijeh láá kiddejum. Huáppujunájotolâh Tokio já Ishikawa prefektuur kooskâst, kogo vuáimálumoseh eennâmtuárgástusah tobdojii, lii kiddejum, muštâl Japan Railways. Maaŋgâi energiatoimâtteijei mield paijeel 30 000 tálutuállud láá tääl šleđgâittáá.

Tsunamih vyerdimist

Jaapaan šoŋŋâtiettuu lágádâs mield paijeel viiđâ meetter alosiih pároh sättih teivâđ eennâmtuárgástuskuávloid. Kuálhismeerâ tsunamiváruttâskuávdáš PTWC váruttij, et varâliih tsunamipároh láá vyerdimist meid nyevt 300 kilomeetter siste episentrumist Jaapaan riddokuávluin. Viestârkuávlu riddoid adeluvvojeh tuáistáážân vyeligub váruttâskoodih: tobbeen vuárdojeh tulvepároh, moh láá oovtâ já kuulmâ meetter kooskâst. NHK mield tsunamipároh sättih maccâđ maŋgii-uv peeivi ääigi.

Váimusvyeimilágádâs riskâkuávlust

Lii meid lamaš vyerdimist, et suullân kuulmâ meetter alosâš tsunami teivâččij Niigatan, mii lii Jaapaanmeerâ stuárráámus kaavpug. Ton kuávlust lii meid váimusvyeimilágádâs, mon omâsteijee lii almottâm, et aainâskin vala kuávlust iä lah vuottum ollâ pároh eennâmtuárgástus keežild.

Tullâriegis

Jaapaan suáloi lii Kuálhismeerâst nuuvt kočodum ”Tullâriäggást”, kost eennâmtuárgástusah já tullâvärirusomeh láá táváliih nannaamráptui lihâdem keežild. Jaapaan lii hárjánâm eelliđ tágárij luándualmoonmijgijn, já ovdâmerkkân huksimnoormih láá čovgâdeh, vâi rakânâsah killájeh eennâmtuárgástusâid. Meiddei ulmuuh láá škuávlejum eennâmtuárgástusâi várás.

Majemuu tove Japanist sattui korrâ eennâmtuárgástus njuhčâmáánust 2011, já ton čuávumuššân ollâ tsunami teeivâi tavenuorttii pele riddokuávlun. Taan keežild 18 000 olmožid hevvânii. 2 500 ulmuu rummâšeh iä lah kuássin kavnum. Taat tsunami tovâttij meid váimusvyeimilágádâs päärti Fukushimast, mii lâi viärráámus Tšernobyl 1986 maŋa.

Käldee:

– Tsunami-alarm in Japan, ‘golven tot 5 meter’ na reeks heftige aardbevingen (www.ad.nl)

Kove: Hans (Pixabay)

Kommenteh

Čääli komment

Čääli komment.
Čääli noomâd teehin.

Luuvâ meid

Uđđâsumos uđđâseh

Kappeer­pingviineh Zavo­dovski suol­lust láá kiäp­pán­min

Stuorrâ-Britannia aalmuglii Antarktis-tutkâmlágádâs BAS (eŋg. British Antarctic Survey) totkeeh láá tutkâm máddáápiäláá Atlant váldumeerâst leijee Zavodovski suolluu iivij 2011 já 2025. Brittiliih totkeeh muštâleh,...

Suomâ, Taažâ já Kanada räije­jeh ryeš­šilij valas­tellei viisu­mijd

Suomâ haldâttâs meridij tuorâstuv staatârääđi almosčuákkimist, ete tot čavgee viisumij mieđettem ryeššiláid valastelleid. Suomâ olgominister Elina Valtosii (kok.) mield Ruoššâ kiävttá valastâllâm propaganda koskâuámmin. –...

Anarâškielâ servi almostit kyehti párnái­kirje skammâ­máánust

Anarâškielâ servi lii juátkám párnái- já nuorâikirjij almostittem. Tot almostit kyehti kirje 40‑ive juhlij ohtâvuođâst. Mainâsij ihe – Ijâttes ijjâ Vuosmuš tääl almostuvvee kirje lii párnái...

Kollekielâ-palhâ­šume mieđet­tui emeritus­professor Nils Øivind Helan­derân

Taankiärdásâš Kollekielâ-palhâšume lii mieđettum emeritusprofessor Nils Øivind Helanderân. Palhâšume mieđettui sunjin kuhes já maaŋgâpiäláág eellimpargoost sämikielâi oovdedmist. Palhâšume keigejui sunjin Helsigist skammâmáánu 11. peeivi....

Suomâ šoŋŋâ­dâh lii lieg­gân­min torvo­lii rääji paijeel

Taan ive keesi lâi vaigâd Euroopân. Koskâ- já Maadâ-Euroopist lijjii korrâ pakkâpajeh, juuvah kuškii já sehe elleeh já ulmuuh killájii. Pakkâseh maksii Euroopân joba...