Egypt lii malariarijjâ eennâm čyeđe ive rooččâm maŋa

Egypt lii virgálávt malariarijjâ eennâm. Tot lii kulmâ ive maŋaluvâi pastam tuođâštiđ, et enâmist iä lah innig kavnum malariačuoškâi tovâttem tavdâtábáhtusah, nannee Maailm tiervâsvuotâornijdume (WHO). Ton lasseen Egypt pasta puátteevuođâst-uv toollâđ eennâm rijjâ malariast.

”Taat lii historjálâš”, iätá WHO njunoš Tedros. Malariatavdâ máccá Egypt historjást faaraoi ááigán. Tobdos faarao Tutankhamon (1341–1323 oKr.) pasâttâsâi skannam lii čáittám, et sun máhđulávt jaamij malarian já idduu kudduumân.

Paijeel čyeti ihheed tassaaš eennâm tallaš stivrâ algâttij tooimâid malaria vuástá. Talle riisi já eres eennâmtuálupuovtâdâsâi viljâlem kieldui asâttâsâi alda, tastko ulmen lâi finniđ malariačuoškâid meddâl. Malariapyeccei lovoh tuođâšteh kuittâg, et taan miärádâsâst ij lamaš ennustkin ävkki: ive 1942 Egyptist lijjii kulmâ miljovn malariapyecced, ige taavdâ tálhudem toohâm älkkeebin totkin, et nube maailmsuáđi ääigi talkkâseh iä lamaš finniimist.

Malaria šievnáál kuorâmáin, táálhudmáin já ulmui čuovvitmáin tavdâ lii kuittâg tääl lappum.

Tääl WHO lii kulluuttâm paijeel 40 enâmid maailmist malariarijjâ enâmin. Taah enâmeh láá luhostum porgâđ ennuv malaria vyeittim oovdân. Tavdâ ij lah kuittâg ollásávt vuoittum: maailmist jyehi ive 600 000 olmožid jäämih malarian, eromâšávt Afrikist. Taan oovdân kalga vala ennuv porgâđ.

Käldee:

– Egypte na 100 jaar bestrijding malariavrij (nos.nl)

Kove: zes dho (Pixabay)

Kommenteh

Čääli komment

Čääli komment.
Čääli noomâd teehin.

Luuvâ meid

Uđđâsumos uđđâseh

Sämikielâi tutkâmuš oovdân­puohtui aalmugij­koskâsii sympo­siumist Bodøst

Čiččâd Saami Linguistics Symposium, SAALS7, čokkij sämikielâi totkeid já motomijd eres-uv ucceeblovokielâi äššitobdeid Tave-enâmij ulguubeln-uv Taažâ Bodøn skammâmáánu 4.–5. peeivi. Nord-universitet-ollâopâttuv čokkim ohjelm faalâi...

Puohâi tiervâs­vuotâ lii siämmáá-árvusâš – vâi lii‑uv?

Suomâ almolii tiervâsvuotâ­vuáháduv kriisâ já toos čyeccee juátkojeijee šeštimtooimah láá savâstittám ennuv majemui aaigij. Lii čielgâs, ete almoliih tiervâsvuotâ­palvâlusah iä lah tuárvi, já távjá...

Kappeer­pingviineh Zavo­dovski suol­lust láá kiäp­pán­min

Stuorrâ-Britannia aalmuglii Antarktis-tutkâmlágádâs BAS (eŋg. British Antarctic Survey) totkeeh láá tutkâm máddáápiäláá Atlant váldumeerâst leijee Zavodovski suolluu iivij 2011 já 2025. Brittiliih totkeeh muštâleh,...

Suomâ, Taažâ já Kanada räije­jeh ryeš­šilij valas­tellei viisu­mijd

Suomâ haldâttâs meridij tuorâstuv staatârääđi almosčuákkimist, ete tot čavgee viisumij mieđettem ryeššiláid valastelleid. Suomâ olgominister Elina Valtosii (kok.) mield Ruoššâ kiävttá valastâllâm propaganda koskâuámmin. –...

Anarâškielâ servi almostit kyehti párnái­kirje skammâ­máánust

Anarâškielâ servi lii juátkám párnái- já nuorâikirjij almostittem. Tot almostit kyehti kirje 40‑ive juhlij ohtâvuođâst. Mainâsij ihe – Ijâttes ijjâ Vuosmuš tääl almostuvvee kirje lii párnái...