Provinciale Staten van Fryslân (Friesland prooviins parlament) Vuáládâhenâmijn iäláskit friisikielâ pehtilis toimâigijn: friisikielâ puátá págulâžžân oppâamnâsin puoh párnáid puoh škoovlâin ubâ Friesland eennâmkoddeest. Ulmen lii, et párnááh jukseh aktiivlii kielâmáátu friisikielâst. Škoovlah kalgeh huksiđ uáppeid taggaar pirrâs, mast párnááh tyestih kevttiđ kielâ njálmálávt já kirjálávt. Siämmást párnááh meid ruokâsmittojeh uásálistiđ páihálii friisilii kulttuurân. Maaŋgah párnááh iberdeh kal friisikielâ, mut iä oorvâ tom aktiivlávt kevttiđ.
Provinciale Staten van Fryslân lii meridâm oovtmielâlávt, et friisikielâst šadda aktiivlávt kevttum oppâaamnâs nuuvt vuáđuškoovlâin ko nube tääsi oppâlágádâsâin‑uv. Uđđâ oppâvuávám ulmeh pottii virgálávt vuáimán porgemáánu 1. peeivi 2026. Škovláid lii adelum sirdumäigi luuhâmpaje 2030–2031 räi integristiđ nubástus tievâslávt jieijâs oppâohjelmân. Ive 2030 rääjist friisikielâ kalga leđe virgálâžžân loppâiskos amnâsin puoh Friesland nube tääsi oppâlágádâsâin.
Friesland miärádâs lii kiddim vijđáht huámášume, tastko tot muttá friisikielâ sajattuv valjimamnâsist kievrâht kenigittee já toimâlâžžân uássin párnái aargâst. Tastko friisikielâst šadda págulâš oppâaamnâs, mast lii meid ohtsâškodálâš kevttimulme, toin naalijn visásmittoo, et jyehi pärni – meid olgoláá kuávlun varrim pärni – finnee täsiviärdásii máhđulâšvuođâ oppâđ kuávlu kielâ já integristiđ jieijâs páihálii siärvusân.
Taan kielâpooliitlii miärádâs tyehin lii lamaš huolâ kielâ sunâmist. Totkeeh láá tolebiššáá lamaš huolâstum tast, et párnááh iä jur innig sáárnu friisikielâ pääihist iäge rijjâäigistis. Friisikielâ sárnoomeeri lii meid huolâstutteht vuálánâm majemui luvij ivij ääigi. Virgeulmuuh covnojii toos, et kielâiäláskittemtoimâittáá kielâ uhked muttuđ tuše puárásub puolvâ kiellân.
Máttáátteijeeh tarbâšuvvojeh
Tastko uđđâ laahâ toovât tállân stuorrâ táárbu finniđ tohálijd friisikielâ máttáátteijeid, perustume taan syergi uáppoid lii lasanâm merhâšitteht. NHL Stenden ‑ollâškovlâ Leeuwardenist já Groningen ollâopâttâh lává kuávdáš roolist uđđâ máttáátteijeepuolvâ škovliimist. Korrâ máttáátteijeetáárbu keežild máttáátteijeeh škuávlejuvvojeh maaŋgânáál.
Rekrytistemkampanjai puátuseh láá lamaš pyereh. Toi iššijn lii olgoskulij jottáám tiätu tast, et friisikielâ máttáátteijeid lii tiäđust vises pargosaje. Kampanja áánsust friisikielâ máttáátteijeeškovliittâsâst algâtteijei meeri lasanij kyevtkiärdásâžžân luuhâmihán 2026–2027.
Ennuv máttáátteijeepotentiaal puátá jo pargoelimist tuáimee máttáátteijein, kiäh áiguh spesialistuđ kielân. Sijjân fállojeh njyebžilis uásiäigiškovliimeh, maid puáhtá čođâldittiđ pargo paaldâst. Jis uáppest lii jo pedagogisâš škovliittâs, te tot lohhoo sunjin pyerrin. Jis sun sárnu njyebžilávt friisikielâ, te kielâmáttu váldoo huámášumán kielâmáttuvátámušâin. Taat puoh uánid valmâštumeääigi merhâšitteht. Táválii luokamáttáátteijee teikâ amnâsmáttáátteijee totkos lohheid lii avžuuttum friisikielâ uálgiamnâsin. Talle sij pyehtih jieijâs amnâs lasseen máttááttiđ virgálávt meid friisikielâ.
Tastko puoh máttáátteijeeh iä lah aaibâs tállân kiälbuliih friisikielâ máttáátteijeeh, škoovlah uážžuh neelji ive sirdumääigi kevttiđ páihálijd kielâtáiđulijd išedeijeid, kulttuurtuáimeid já organisaatioid škovlâmáttááttâsâst.
Käldeeh:
– Alle kinderen in Friesland moeten Fries gaan leren (nos.nl)
– Aantal studenten aan lerarenopleiding Fries is dit jaar verdubbeld (nos.nl)
Kove: Magna Frisia (Wikimedia Commons)