Suomâ Sämitiggeest lii vuálgám joton Äʹrbb-haahâ, muštâl Sämitigge tiäđáttâsâstis. Haahâ olášuttoo ohtsâšpargoost Taažâ Sämitiggijn, já tom ruttâd Interreg Aurora ‑ohjelm. Raajijd rastaldittee haavâ ulmen lii nanodiđ sämmilij immateriaallii kulttuuräärbi já ärbivuáválii tiäđu turvim, dokumentistem já kunnijâttee kevttim.
– Sämmilâš immateriaallâš kulttuurärbi já ärbivuáválâš tiätu ij lah taan räi systemaatlávt identifisistum já čuákkejum ohtâsávt ubâ Säämist. Äʹrbb-haahâ västid taan táárbun oovdedmáin ohtâsijd säämi toimâvuovijd kulttuuräärbi suoijâlmân já kunnijâttee kevttimân. Kunnijâttee kevttimist lii koččâmuš tast, ete kulttuuräärbi algâvuolgâ já merhâšumeh sehe sämiaalmug uáinuh kunnijâttojeh. Siämmást puáhtá estiđ iärásij kulttuurlii ávhástâlmân lohtâseijee riiskâid, muštâl Sämitige saavâjođetteijee Pirita Näkkäläjärvi.
Haavâ vuolgâsaijeen lii tot, ete sämmilij kulttuuráárbán já ärbivuáválii tiätun kyeskee pargo kalga vuáđuduđ sämmilij jieijâs tárboid, uáinoid já vuoigâdvuođáid. Pargoost nanoduvvojeh sämmilij jiešmeridemvuoigâdvuotâ, kollektiivlii omâstemvuođâ huámášumán väldim sehe rijjâ já tiätun vuáđuduvvee munemiettâm olášume.
Haavâst Suomâ já Taažâ Sämitigeh ovdedeh ohtâsijd toimâvuovijd já valmâštâleh ohtâsii strategisii linjim sämmilii immateriaallii kulttuuräärbi já ärbivuáválii tiäđu turviimân. Siämmást hämmejuvvojeh ohtâsiih prinsiipeh kulttuuräärbi suoijâlmân já ovdâsvástádâslii kevttimân. Ruotâ pele sämiaalmug uáinuh váldojeh huámášumán Säämi parlamentaarlii rääđi peht.
Äʹrbb-haavâ proojeekthovdân lii algâttâm Elle Maarit Arttijeff.
– Haavâst lii eromâš suotâs, ete porgâp sämmilii kulttuuráárbán já ärbivuáválii tiätun kyeskee pargo oovtâst väldikode raajij rasta. Sämmilâš kulttuur ij raijâšuu staatâi raajijd, te meid ton turviimist tarbâšuvvojeh ohtâsiih toimâvyevih já ohtsâšpargo ubâ Säämist, Arttijeff iätá.
Haavâ olesbudjet lii 1 177 680 eurod. Tom ruttâdeh Interreg Aurora ‑ohjelm, Laapi litto já Taažâ aalmuglâš IR‑ruttâdem. Ton lasseen haavâ olášutteeh uásálisteh ruttâdmân jiešruttâdemosijguin. Olášuttemäigi pištá ive 2028 loopâ räi.
Äʹrbb lii nuorttâlâškielâ sääni já uáivild äärbi. Taat nommâ väljejui tondiet, ete jieškođe-uv sämikielâst äärbi uáivildeijee sääni lii siämmáásullâsâš, já nuuvt jieškođe-uv sämikielâ sárnooh pyehtih älkkeht iberdiđ noomâ merhâšume.
Käldee:
– Äʹrbb-haahâ vuálgá joton Suomâ Sämitiggeest: ulmen ohtsâš strategia kulttuuráárbán já ärbivuáválii tiätun (samediggi.fi)
Artikkâlkove: Sämitigge / Elle Maarit Arttijeff