Laapi ollâopâttuvvâst lii čohčâmáánu aalgâst vuálgám joton uđđâ maisterohjelm Arctic Indigenous Cinema. Eromâšávt algâaalmugelleekován vuáijoo škovliittâs ovtâstit keevâtlii elleekoverähtim, akateemisii tutkâm já algâaalmugij jieijâs mainâstemäärbi. Vuosmuuh uáppeeh láá tääl algâttâm uápuidis ohjelmist.
Laapi ollâopâttâh lii váldám taan čoovčâ stuorrâ läävhi uđđâ kuávlun. Ollâopâttuvvâst joton pieijum Arctic Indigenous Cinema ‑maisterohjelm fáálá uáppeid máhđulâšvuođâ vuáijuđ elleekován eromâšávt algâaalmugij uáinust. Uđđâ ohjelm tyehin lii Interreg Aurora ‑proojeekt, mon ruttâdmáin škovlim pilotistem lii lamaš máhđulâš. Ohjelm lii čonnum Laapi ollâopâttuv taiđui tieđâkode audiovisuaallii mediakulttuur škovlimohjelmân já ton vuáđumáttááttâsân.
Anarâš aavis sahhiittâlâi ohjelm jotonpieijeekuáhtá Jonna Häkkilä já Liisa Holmberg Färsuolluin vyesimáánust.
Ohjelm valmâštâllui kiđđâtäälvi, já kesimáánust vuosmui uáppei valjiimeh lijjii jo tohhum. Máttáátteijeeh já äššitobdeeh lijjii meid tiäđust. Tääl uđđâ uáppuohjelm lii eidu vyelgimin joton.
Ohjelm šoddâmân lii eromâšávt vaiguttâm Säämi filmâäššitobdee Liisa Holmberg, kote lii ubâ jurduu enni. Sun lii aalgâ rääjist lamaš fáárust huksiimin uđđâ škovliittâs. Sun lii toimâm ohjelm vuáváámist rävvejeijen já ovdedâm jurduu oovtâst ollâopâttuvváin. Sunjin uđđâ škovliittâs jotonpieijâm lii mielâsâš äšši.
– Lii eromâš suotâs, et mij lep peessâm taan räi, Liisa Holmberg kuvvij tobdoidis vyesimáánust tohhum sahhiittâlmist.
Suu vision lii lamaš huksiđ škovlim, mast lii kuhesáigásâš vaikuttâs uáppeid, siärvusáid já kuávlui eellimvuáimán pirrâ maailm. Eidu taah ääših taheh uđđâ ohjelmist merhâšittee aalmugijkoskâsávt‑uv.
Keevâtlâš elleekoverähtim já tutkâmuš
Laapi ollâopâttuv taiđuu tieđâkode värideekaan, professor Jonna Häkkilä leehâi Anarâš aavisân tärhibeht tom, magarin uđđâ škovliittâs lii huksejum.
– Uáppeejuávkku lii ucce, nyevt 10 uáppee stuárusâš. Smavvâ juávhust oppâm lii pehtil já keevâtlâš.
Uáppoid kulá praktikumtijppâsâš pargo já keevâtlâš elleekove rähtim. Uáppeeh uápásmuveh eereeb iärrás kietâčallui rähtimân já puovtâdmân. Maisterohjelmist ovtâstuvveh elleekove rähtim já akateemisâš tutkâmân sundášuvvee máttááttâs. Ohjelm lii jiečânâs válduaamnâs Laapi ollâopâttuvvâst. Maister tođhos lii 180 čuággá vijđosâš, já uáppoid kulá pro gradu ‑loppâpargo. Uálgiamnâsijd uáppeeh pyehtih valjiđ Laapi ollâopâttuv faalâdmist.
Ohjelm lii aalmugijkoskâsâš, já tondiet tot uárnejuvvoo eŋgâlâskielân. Taat uáinu lii fáárust meid uálgiamnâsij valjiimist. Aalmugijkoskâsâš uáinu lii luándulâš ton‑uv tiet, et algâaalmugääših láá gloobaalliih.
Algâaalmugij mainâstemärbi kuávdáš roolist ohjelmist
Arctic Indigenous Cinema ‑ohjelmist kuávdáš äšši lii tot, moin naalijn algâaalmugij kulttuureh já mainâseh kieđâvuššojeh elleekooveest. Máttááttâsân puáhtá povdiđ meid algâaalmugäššitobdeid muštâliđ kulttuurlijn siskáldâsâin já algâaalmugij jieijâs mainâstemäärbist. Näävt uáppeeh peesih kuullâđ kulttuurijn já toi muštâlusâin ulmui jieijâs uáinust.
Máttááttâsân láá integristum meid kolonialismân já eettisii ravviimân kullee teemah.
Elleekove rähtim ij tastoo uáivild tuše teknisij táiđui máttááttâllâm. Uáppeid máttááttuvvoo meid ton suogârdem, kii muštâl, kiän maainâs muštâluvvoo já maggaar ovdâsvástádâs mainâs muštâleijest lii.
Maistertääsi maŋa aalmugijkoskâsij jotkâuápui kulij
Tääl joton vuálgám ohjelm lii vuosmuš lävkki esken lekkum pálgást. Uđđâ maistertođhos liäkká uáppeid meid uuvsâid jotkâuáppoid. Laapi ollâopâttuv viärmáduvvah oleh pirrâ maailm, já jotkâuápuh taan syergist láá aalmugijkoskâsiih. Maister- já jotkâškovlim ovdeduvvojeh ain. Vuosmuuh uáppeeh láá‑uv tääl fáárust huksiimin maidnii tagarijd, mii ij lah kuássin ovdil lamaš.
Kove: Marja-Liisa Olthuis