Ovtâstum aalmu­gij näli­olgoš­tit­tem­komi­tea avžut Suomâ pyere­diđ ucceeb­lovo­aalmugij vuoigâd­vuođâid já maai­nâš meid­dei mecci­säm­milijd

Ovtâstum aalmugij näliolgoštittem vuástásâš komitea (CERD) iävtuttij porgemáánu loopâst, maht Suomâ puávtáččij väldiđ ucceeblovo­aalmugij olmooš­vuoigâdvuođâid pyerebeht huámášumán. Fáárust lijjii maaŋgah sämmiláid kyeskee iävtuttâsah.

CERD ana tuotâvuotâ- já sovâdâttâmkomissio loppâraapoort valmâštume pyerrin äššin. Komitea maainâš raportistis, et sämmilij rijjâ já tiätun vuáđuduvvee munemiettâm, ađai FPIC‑vuáđujurduu, olášume kalga kuittâg čuávvuđ. Komitea avžut pieijâđ joton uđđâ sämitiggelaavâ nuuvt, et sämmilij jiešmeridem­vuoigâdvuotâ olášuvá já sämmilijn alnestis lii vuoigâdvuotâ miäruštâllâđ jieijâs jeessânvuođâ sämiaalmugân.

Sämitige saavâjođetteijee Pirita Näkkäläjärvi iätá Ylest, et suu mielâst lii pyeri, et avžuuttâsâin lii mainâšum meiddei sämmilij vuoigâdvuotâ ärbivuáváláid enâmáid, kuávloid já luándu­riggoduvváid.

”Lii tehálâš, et tain láá valdum huámmášumán eennâmkevttim tágáreh uđđâ uhkeh ko ruánáá sirdâšume já jieškote-uvlágáneh energia- já ruukihaavah”, Näkkäläjärvi iätá.

Avžuuttâsâi mield tágárijd haavâid ij kolgâččii tuhhiittiđ FPIC‑vuáđujurduu miäldásii rijjâ já tiätun vuáđuduvvee munemiettâmttáá. Näliolgoštittem vuástásâš komitea ávžoo Suomâ meid visásmittiđ, et sämmiliih já Sämitigge pyehtih pehtilávt uásálistiđ miärádâsprosesáid. Ton lasseen komitea avžut väridiđ tuárvi resursijd toos, et tuotâvuotâ- já sovâdâttâmkomissio avžuuttâsâid puávtáččij olášuttiđ.

CERD: Meccisämmilij tile kolgâččij väldiđ huámášumán

CERD avžut, et vuoigâdvuođah jiešmeerridmist já aalmug jeessânvuođâst kolgâččii kuoskâđ puoh orjâlâšâi, anarâšâi já nuorttâlâšâi lasseen meiddei meccisämmiláid.

Meccisämmiliih iä lah tubdâstum jieijâs aalmugin. Sii oovdâst Suomâ algâalgâlij sämmilij ohtsâšpargo-ornijdâh ry. Ornijduv saavâjođetteijee Merja Mattila muštâl Ylest, et sun tuáivu, et komitea huámášuttem pyeredičij meccisämmilij tile.

Olmoošvuoigâdvuođâi äššitobdee Martin Scheinin mield komitea avžuuttâsah pajedeh sämmilij jiešmeridemvuoigâdvuođâ. Jis ulmuu vaanhimeh teikkâ madârvaanhimeh láá oppâm sämikielâ eenikiellân, te suu ij koolgâ kyeđđiđ olgos vaaljâluvâttâlmist tondiet, et sun tobdá jieijâs meccisämmilâžžân, iätá Scheinin Ylen.

Scheinin kuittâg tiäddut, et taat ij uáivild, et meccisämmiliih puávtáččii leđe vaaljâluvâttâlmist mieldi kriteerijn peerusthánnáá.

Sämmilij vuoigâdvuođâi olášuumeest vuárdojeh čuávvumtiäđuh

Suomâ staatâ kalga kyevti ive siste toimâttiđ čuávvumtiäđuid eromâšávt toi vuoigâdvuođâi olášuumeest, moh kyeskih sämmilij ärbivuáváláid eennâm- já iäláttâs­vuoigâd­vuođáid. Suomâ meriáigásâš raapoort kieđâvuššui porgemáánust Genevest. Čuávuváá raapoort kalga adeliđ majemustáá porgemáánust ive 2031.

Käldee:
– YK:n rotusyrjintäkomitea kehottaa Suomea parantamaan saamelaisten oikeuksia ja mainitsee myös metsäsaamelaiset (yle.fi)

_{Kove: JoAlanen (CC0 / Wikimedia Commons); Raijim: Valtteri Valkeapolku}