Mauri Kunnas kovesänikirje ”Hullunkurinen kuvasanakirja” lii tääl jurgâlum kuulmâ tavekuávlu ucceeblovokielân: tavesämikielân, meänkielân já kveenikielân. Kovesänikirje jyehi jurgâlusâst láá kevttum kulmâ kielâ, já maaŋgâkielâliih kirjeh láá ohtsis kulmâ: ”Albma Skealbma govvasátnegirji” (tavesämikielâ–suomâkielâ–ruotâkielâ), ”Villin kälmi kuvasanakirja” (meänkielâ–suomâkielâ–ruotâkielâ) sehe ”Tulletøysete bildeordbok” (tárukielâ–kveenikielâ–tavesämikielâ).
Uđđâ jurgâlusâi kunnen uárnejui kirjejuhle Kulttuurtáálu Valvest Oulust koskoho kuovâmáánu 11. peeivi. Kirjejuhleest párnáikirjálâšvuotâ halijdui pyehtiđ uássin savâstâlmist kielâi eellimvyeimist, luhâmist já kulttuurlii jotkuuvâšvuođâst.
Juhletilálâšvuođâst pajedui vistig cerkki puoh ucceeblovokieláid, mon maŋa Oulu kaavpug ovdâsteijee Olli Kohonen toolâi sahâvuáru. Kohonen muštâlij, ete Mauri Kunnas kirjeh láá toin naalijn merhâšittee kirjeh, ete toh lohhojeh suhâpuolvâst nuubán já kävnih tienuuvt ain uđđâ lohheid. Sun uáiná tehálâžžân, ete taah kirjeh láá finnimnáál meid ucceeblovokieláid, tastko toh išedeh párnáid jieijâs identiteet rähtimist jo uáli nuorrân: ko pärni uáiná, ete kirjeh láá čallum suu eenikielân, te tot addel kielân áárvu. Kohonen joođhij, ete tiäđust-uv kirjálâšvuođâ finnimvuotâ ubânâssân iššeed kielâsiärvus já oovded kielâ, tastko kielâ iälá tuše talle ko tom kiävttá.
Äššitobdeekyessin juhletilálâšvuođâst toolâi sahâvuáru meid Oulu ollâopâttuv dooseent Niina Kunnas, kote lii tutkâm suomâkielâ kuávlukielâi lasseen tavekuávlu ucceeblovokielâid, tego kveeni-, meän- já kärjilkielâ. Sun ana uđđâ jurgâlusâid tehálâžžân kulttuurtahhoon já merhâšittee uássin kielâi iäláskitmist. Kunnas rámmoo jurgâleijei pargo, mii suu mielâst ij lah tuše saanij sirdem kielâst nuubán, peic jurgâleijeeh ferttejeh huksiđ maidnii uđđâsijd čuosâttâhkielân.
Kiirjij nubbe jurgâleijee já olgosadeleijee Jonna Palovaara vist muštâlij jurgâlemprosesist sehe tast, magareh vädisvuođah ittii, ko kirje jurgâlui tavesämi-, meän- já kveenikielân. Tavesämikielâ jurgâlus ohtâvuođâst sun smietâi ovdâmerkkân joulukuusi-sääni, ko kuosah iä šoodâ nuuvt tavveen. Juovlâkuosâst šoodâi jurgâlemprosesist talle juovlâmuorâ. Tavesämikielân jurgâldijn nubbe vädisvuotâ lâi tot, maht väldiđ huámášumán iäruid sánáduvâst tain enâmijn, main tavesämikielâ sárnoo. Ovdâmerkkân jääkiekko-sääni lii jurgâlum jiekŋaskearru-saanijn ton kirjeest, mast eres kielah láá suomâ- já ruotâkielâ, mut hockey-saanijn nube kirjeest, mast eres kielah láá táru- já kveenikielâ. Tágáreh iäruh ovdâmerkkân sánáduvâst sehe almolubbooht kielâkuávluh láá meid stivrim tom, moh kielâid láá pieijum oohtân siämmáá kiirján.
Eres vädisvuođah jurgâlempargoost kuoskii ovdâmerkkân kulttuurláid sierânâsjiešvuovvijd já kielâopâláid ráhtusáid. Meid paaihij noomâi puotâ ferttij ain orostiđ: ovdâmerkkân siijđost, mast uápásmuvvoo kirdemkieddisánádâhân, Palovaara smietâi, ete ličij vuovâs, ete kirje kirdemkieddi ličij eidu ton kielâkuávlust, mon kielân lii jurgâlmin-uv. Mut talle ko tiätu kielâkuávlust ij lah kirdemkieddi, te jurgâleijee čuávdusin lii lamaš vuáđudiđ kirdemkiedi veikkâ smavvâ siijdân. Toin naalijn Palovaara já nubbe jurgâleijee Mervi Erkheikki halijdáin meid lasettiđ ucánjáhháá huumor jieijâs jurgâlussáid. Valastâllâmkištoteemast vist ohtâ vyehi pyehtiđ meid kielâsiärvus já identiteetaašijd kiirján lâi porgâđ uccâ nubástusâid kuuvijd já kevttiđ ovdâmerkkân Meäneennâm liipu virgálij staatâi liipui saajeest.
Čuákánkiässun Palovaara pahudij, ete uáiviäšši lii tot, ete ucceeblovokielâ kulloo já uáinoo ohtsâškoddeest. Tot paajeed kielâ sajattuv. Eidu tai kovesänikiirjij merhâšume sun uáiná tast, ete toh láá konkreetlâš toorjâ perruid párnái sánáduv šoddâdmân eromâšávt taggaar tiileest, mast ucceeblovokielâlii materiaalist lii vänivuotâ.
Artikkâlkove: Jasmina Schreck