MM-jyelgipáálu niäljádâsfinaleh spiällojii syeinimáánu 9.–12. peeivi. Tain kuáhtájii Ranska já Marokko, Espanja já Belgia, Taažâ já Eŋland sehe Argentiina já Sveicci.
Pelifinaláid maneh tääl Ranska, Espanja, Eŋland já Argentiina. Ohtâgin eennâm ij tiänám älkkeht jotkâsaajees.
Ranska–Marokko
Vuosmustáá, tuorâstuv 9. peeivi, kuáhtáin Ranska já Marokko. Ranska vuoitij taam speelâ molâigijn 2–0. Ranska vuosmuu moolâ čievčâstij Kylian Mbappé, já nube moolâ päččee lâi Ousmane Dembélé. Kuohtuuh moolah šoddii nube spellâmuási ääigi. Ranska haldâšij speelâ eromâšávt nube uásist já piäluštij pyereest, ige Marokko innig peessâm pajas volliittiđ.
Vuosmuu spellâmuási 25. minuttist lâi uáinimist uási pyeremus moolâfinnimsaje, ko Ranska finnij ráŋgáštâsčievčâstem tast, et Noussair Mazraoui nurdâstij Kylian Mbappé ráŋgáštâskuávlust. Mbappé jieš paajij taam, mut Marokko moolâvahtâ Yassine Bounou orostitij páálu. Bounou speelâi eromâš pyereest ubâ speelâ.
Ranskaast lijjii speelâ ääigi eenâb moolâpääččimsajeh ko Marokkost, mut toh iä liijkágin šoddâdâm Ranska moolâtili. Liijká Marokko turnam lâi šiev čááitus eennâm jyelgipáálu ovdánmist.
Espanja–Belgia
Espanja joođhij šiev turnaamis ko tot vuoitij Belgia 2–1 vástuppeeivi. Speelâ aalgâst ubâ stadion toolâi miinut joskis puudâ Espanja meccipuáluin ruásnulum ulmui mušton.
Belgia spellâ aalgij surgâdávt jo ton uáinust, et juávhu kapteen Yuri Tielemans lâi lammâšum ige puáhtám spellâđ ollágin.
Vuosmuu uási 30. minuttist Espanja koskâkieddispellee Fabián Ruiz čievčâstij speelâ vuosmuu moolâ. Belgia volliitteijee Charles De Ketelaere tassij speelâ eidu ovdil puudâ.
Nube uásist Belgia speelâi pehtilubbooht, mut tot kuáhtái meid dramatiik, ko ton vuosmuš moolâvahtâ Thibaut Courtois kaartâi kyeđđiđ kiedi kossâvákkálammim keežild. Courtois lii spellâm Belgia aalmugjuávhust jo paijeel čyeti spellâd já lamaš lyetittettee moolâvahtâ maaŋgâin árvuturnaamijn. Courtois sajan poođij Manchester United ‑juávhust spellee Senne Lammens, kote lii pajanâm Belgia juávkun čuávuváá suhâpuolvâ moolâvahtân.
Speelâ vuáittu čielgâi aaibâs speelâ loopâst, ko Espanja koskâkieddispellee Mikel Merino nurvoi páálu moolân 88. minuttist. Taat šoodâi feeilâ keežild: moolâvahtâ Lammens orostitij vistig ovdâsis Pau Cubarsí moolâ kulij čievčâstem páálu, mut ij liijkágin fattim páálu olmânáál čárváidis. Merino fattij luovâs páálu já čievčâstij tom älkkeht siisâ.
Espanja lii lamaš turnaamist täsitiädulâš juávkku tego taan-uv speelâst: ton pelifiinaalsaje ij puáttám älkkeht mut liijká stuorrâ dramatiikttáá.
Taažâ–Eŋland
Eŋland vuoitij Taažâ 2–1. Eŋland vuolgij speelân noonâ vyeitteeiävtukkâssân, mut nuuvtá tot ij liijkágin finnim jotkâsaajees, tastko vuáittu čielgâi esken jotkâääigi.
Erling Haaland jođettem Taažâ juávkku haastij munejiellâh ruokkâdávt. Taažâ Andreas Schjelderup volliittij 36. minuttist čižetroobdâst já tuálvui Taažâ 1–0 ovddiibel.
Eŋland koskâkieddispellee Jude Bellingham tassij speelâ eidu ovdil puudâ, já sun pajanij speelâ sáŋgárin päčimáin vuáittumoolâ tállân jotkâääigi aalgâst. Speelâ tassiimist šoodâi ennuv savâstâllâm, tastko Taažâ moolâvahtâ Örjan Nyland adelem moolâčievčâstem máhđulávt teivâsij pajas kamera lihâtteijee kaabelân, mast pállu ličij muttám sunde já koččâm maassâd Taažâ piälán. Taažâ almosradiofinnodâh NRK jyelgipálluäššitobdee mield täst ličij kolgâm šoddâđ tuámmárpállu, ige taan tiileest liččii kolgâm tuhhiittiđ moolâ ollágin.
Speelâ algâpuddâ kiddâ vuosmuu uási pelimuudon lâi hiđes, já Taažâ maŋgii puustavlávt orostitij speelâ. Tobdo lâi tego ličij lamaš čuávumin páálu pirrâčievčâdem spellest nuubán. Eŋland liijká haldâšij páálu eenâb ko Taažâ. Ubâ spellâ lâi iänááš-uv ovtâskâs pudâi spellâ já ton vuordâččem, kuás te miinii mielâkiddiiváid tábáhtuuččij.
Speelâst lijjii kuittâg motomeh niärváid čagaldittee puudah. Vistig-uv taggaar lâi Eŋlandân meridum ráŋgáštâsčiehčâm, mii kuittâg macâttui tuámmártäärhistmist. Eŋland ohtâ moolâ hilgui, já siämmáánáál keevâi meid Taažân.
Taažâ ovdánem taan räi lii lamaš ohtâ turnam stuárráámuin olâttâsâin, ige jotkâsaje pelifinaláidgin lamaš tast hirmâd kukken.
Argentiina–Sveicci
Majemuu niäljádâsfinalist pasepeeivi Argentiinast lâi korrâ pargo Sveeici vuástá. Koskâkieddispellee Alexis Mac Allister tuálvui haldâšeijee maailmmiäštár 1–0 ovddiibel, mut Sveeici robdâvolliitteijee Dan Ndoye tassij nube spellâmpuudâ.
Sveeici máhđulâšvuođah vuáitun hiäjunii čuuvtij tiileest 1–1, ko koskâkiedi volliitteijee Breel Embolo finnij ruopsis koortâ. Sun finnij fiskis koortâ filmiimist tärhistem maŋa já kaartâi jieijâs kuovttijn fiskis korttáin olgos speelâst suullân 20 minuttid ovdil spellâääigi nuuhâm. Liijkágin Argentiina ij tállân pastam čuávdiđ speelâ, pic tot voonâi jotkâááigán. Ton ääigi koskâkiedi volliitteijee Julián Álvarez paajij vuáittumoolâ 112. minuttist, já volliitteijee Lautaro Martínez čievčâstij val 3–1-loppânumerijd speelâ majemuu puudâ.
Pelifinaleh spiällojeh majebaargâ já koskoho
Pelifinalijn kuáhtáv majebaargâ Ranska já Espanja, já koskoho spellâv Argentiina já Eŋland. Taah spellâpaarah fäälih keččeid njunoštääsi jyelgipállukámppádâllâm, tastko vuástáluvâi láá nelji turnam miäštáriävtukkâs.
Pelifinaleh spiällojeh syeinimáánu 14.–15. peeivi já miitaalspeelah syeinimáánu 19. peeivi.
Kove: YantsImages (CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons)