Uđđâvuođâ­raketteh: Alme rottâs, uáivileh juáhášuveh já ruuđah kirdet­tuv­vojeh áimoid

Ihe mulsâšuvá, já alme puálá val kirjáábeht ko kuovskâseh. Eennâm tuárgist, elleeh láá jaamâs suorgânâm, já ulmui uáivileh juáhášuveh ”uđđâvuođâkuovskâsij” anolâšvuođâst. Uđđâvuođârakettij pääččim lii vuordum puddâ já meid puoh enâmustáá savâstâllum probleem uđđâvuođâjuhlomist. Maht te ääši jo haalijd uáiniđ.

Rakettij pääččim lii rituaal, mii kiäsut ulmuid. Sij puátih päihistis olgos ohtsii puudân tuáivuttiđ kuáimásis šiev uđđâ ive. Sevŋis iijâst rakettij čuovâ oro lopádâssân mastnii pyerebist: ko lii uđđâ ihe, te lii meid uđđâ algâ. Já toh raketteh láá ain nuuvt hirmâd muččâdeh, ko taid kiäččá…

Liijkágin mun jieš jiem lah rakettij kyeditteijee. Mondiet?

Rakettij pääččim hááituh ležeh kal puohháid tobdoseh. Larmâ hettee ijjâráávhu. Tot suorgât elleid já toovât streesâ ulmuid. Piäluštemlágádâsâst já poolisist lii ain huáppu. Jyehi ive pyecceiviäsuh tievih pyellim‑ já čalmevádulijn ulmuin, kiäh láá maŋgii val uáivist läädist tovkkušâm rakettijgijn, veik tuáhtáreh ain várutteh rakettij vaarâin. Njunán šliämáád maŋgâ tiijme nuuvt piškeris áimu, et lii väädis vuoiŋâđ, já čoolmijd-uv tot suovâ puáldá. Uđđâvuođâ ilo lii nuuhâm, já majemustáá iđedist lii turdij čurgim äigi: kuáros rakkeetpaketteh, kuunah, cokkiittempiergâseh já motomin päävkithánnáá raketteh-uv kávnojeh kááđui tievâ.

Já tastoo lii val ruđâlâš peeli – toh puustavlávt aalman kirdettum miljovneh. Oovtâ eehid ääigi olmijd pävkittuvvoo taggaar ruttâsumme, main puávtáččij piemmâđ kievhis ulmuid, iäláskittiđ maaŋgâid kielâid já nuuvt ain. Lii-uv tiet muádi sekundân iđestâm ilo tuođâi-uv haddees árvusâš taggaar ääigi ko tiervâsvuotâkuávdái ijjâkocemeh-uv šiäštojeh meddâl tiervâsvuotâpalvâlusâin? Raketteh tiäđust-uv máksojeh ovtâskâs ulmui puursâst, ko vist almoliih manoh máksojeh viäruruđâigijn. Tast lii vises iäru.

Amahân te čuávdus ij lekken tievâslâš rakkeetkiäldu ige raijiihánnáá pávkuttemgin. Jis ličij veik ohtsâš rakettij pääččim kostnii? Tágáreh päčimeh kepidiččii hááituid já meid šiäštáččii ruuđâ. Siämmást puávtáččij smiettâđ, lijgoččii-uv täin šeštum ruuđâin motomehkin miljovneh ulmui eellim pyereedmân toin naalijn, et uđđâvuođâ ilo ij totaallávt monâttuuččii.

Uđđâvuođâraketteh láá mii ääigi uđđâvuođâ symbool. Lii vises, et rakettij pääččim lyevvee ulmust vuáimálii dopamiincirgáttuv já pyevtit šievmielâ hormonijd uánihâš ááigán. Taat ilo pištá tuše ton ääigi ko raketteh čyevvejeh alme.

Čuávuváá tove ko alme päävkit ivnijd, puáhtá koijâdiđ, maid puorijd taigijn euroigijn ličij puáhtám porgâđ. Jis tot ličij veik miinii puorijd tavoid ulmuu jieijâs eellimpirrâsist? Mun smietâm, et ááigum jieččân ”rakkeetruđâigijn” tiiláđ peenâid, main lii tekstâ anarâškielân. Tagarij penâigijn lii ilo čalâččiđ muuštonmiärkkumijd já čäälliđ vuálá pápárijd. Talle tot pyeri tobdo paijaan pirrâ ive talle ko tuáppee peenâ kietâsis.

Kove: PublicDomainPictures (Pixabay)

Kommenteh

Čääli komment

Kirjoita kommenttisi!
Kirjoita nimesi tähän

Luuvâ meid

Uđđâsumos uđđâseh

Säämi kielâ­kähvi­viäsu uárne­juvvoo Šielâst koskoho 21.1.

Aanaar kieldâ uárnee säämi kielâkähviviäsu Aanaar škoovlâst Šielâst uđđâivemáánu 21. peeivi tijme 14–16. Säämi kielâkähviviäsuh láá nuuvtá já puohháid ávus tábáhtumeh, main ulmuuh pyehtih sárnuđ...

Oulu kulttuur­uáivi­kaavpug­ive lekkâm­juhleh 16.1–18.1. – vuossâmuš peivi

Oulu lii Euroop kulttuuruáivikaavpug ive 2026 oovtâst slovakialijn Trenčín-kaavpugáin. Taan ive Oulust láá maaŋgâlágáneh kulttuurtábáhtusah, já meid sämikulttuur lii pyereest uáinusist. Taan artikkâlist Anarâš aavis...

Ovllá-sämioop­perast lii onne vuosâ­čááitus Oulu teatterist

Oulu teatter, Säämi aalmuglâšteatter Beaivváš já Oulu Sinfonia pyehtih onne tijme 19 rääjist lyeve oolâ vuordum Ovllá-ooppera. Koččâmušâst lii vuossâmuš oleseehid ooppera, mon vuosâčááitus...

Neelji ISS-astronaut juávkku lii maccâm tolebiššáá Enâmân ko lâi vuávájum

Neelji astronaut juávkku nummeer 11 aalmugijkoskâsii komovuotâsajattuvvâst ISS:st lii siäivum torvolávt Enâmân. Sij maccii mottoom oho tolebiššáá ko algâalgâlávt lâi vuávájum oovtâ astronaut tiervâsvuotâčuolmâ keežild....

Misthân lii limonaad­viäru, mondiet ulmuuh ain puáiduh?

Tovle lâi puoh pyerebeht. Taat ij lah aaibâs tuotâ. Mun kuittâg muštám, ete mist lâi párnážin herskupeivi. Tot lâi áinoo peivi ohhoost ko lâi...