Uđđâvuođâ­raketteh: Alme rottâs, uáivileh juáhášuveh já ruuđah kirdet­tuv­vojeh áimoid

Ihe mulsâšuvá, já alme puálá val kirjáábeht ko kuovskâseh. Eennâm tuárgist, elleeh láá jaamâs suorgânâm, já ulmui uáivileh juáhášuveh ”uđđâvuođâkuovskâsij” anolâšvuođâst. Uđđâvuođârakettij pääččim lii vuordum puddâ já meid puoh enâmustáá savâstâllum probleem uđđâvuođâjuhlomist. Maht te ääši jo haalijd uáiniđ.

Rakettij pääččim lii rituaal, mii kiäsut ulmuid. Sij puátih päihistis olgos ohtsii puudân tuáivuttiđ kuáimásis šiev uđđâ ive. Sevŋis iijâst rakettij čuovâ oro lopádâssân mastnii pyerebist: ko lii uđđâ ihe, te lii meid uđđâ algâ. Já toh raketteh láá ain nuuvt hirmâd muččâdeh, ko taid kiäččá…

Liijkágin mun jieš jiem lah rakettij kyeditteijee. Mondiet?

Rakettij pääččim hááituh ležeh kal puohháid tobdoseh. Larmâ hettee ijjâráávhu. Tot suorgât elleid já toovât streesâ ulmuid. Piäluštemlágádâsâst já poolisist lii ain huáppu. Jyehi ive pyecceiviäsuh tievih pyellim‑ já čalmevádulijn ulmuin, kiäh láá maŋgii val uáivist läädist tovkkušâm rakettijgijn, veik tuáhtáreh ain várutteh rakettij vaarâin. Njunán šliämáád maŋgâ tiijme nuuvt piškeris áimu, et lii väädis vuoiŋâđ, já čoolmijd-uv tot suovâ puáldá. Uđđâvuođâ ilo lii nuuhâm, já majemustáá iđedist lii turdij čurgim äigi: kuáros rakkeetpaketteh, kuunah, cokkiittempiergâseh já motomin päävkithánnáá raketteh-uv kávnojeh kááđui tievâ.

Já tastoo lii val ruđâlâš peeli – toh puustavlávt aalman kirdettum miljovneh. Oovtâ eehid ääigi olmijd pävkittuvvoo taggaar ruttâsumme, main puávtáččij piemmâđ kievhis ulmuid, iäláskittiđ maaŋgâid kielâid já nuuvt ain. Lii-uv tiet muádi sekundân iđestâm ilo tuođâi-uv haddees árvusâš taggaar ääigi ko tiervâsvuotâkuávdái ijjâkocemeh-uv šiäštojeh meddâl tiervâsvuotâpalvâlusâin? Raketteh tiäđust-uv máksojeh ovtâskâs ulmui puursâst, ko vist almoliih manoh máksojeh viäruruđâigijn. Tast lii vises iäru.

Amahân te čuávdus ij lekken tievâslâš rakkeetkiäldu ige raijiihánnáá pávkuttemgin. Jis ličij veik ohtsâš rakettij pääččim kostnii? Tágáreh päčimeh kepidiččii hááituid já meid šiäštáččii ruuđâ. Siämmást puávtáččij smiettâđ, lijgoččii-uv täin šeštum ruuđâin motomehkin miljovneh ulmui eellim pyereedmân toin naalijn, et uđđâvuođâ ilo ij totaallávt monâttuuččii.

Uđđâvuođâraketteh láá mii ääigi uđđâvuođâ symbool. Lii vises, et rakettij pääččim lyevvee ulmust vuáimálii dopamiincirgáttuv já pyevtit šievmielâ hormonijd uánihâš ááigán. Taat ilo pištá tuše ton ääigi ko raketteh čyevvejeh alme.

Čuávuváá tove ko alme päävkit ivnijd, puáhtá koijâdiđ, maid puorijd taigijn euroigijn ličij puáhtám porgâđ. Jis tot ličij veik miinii puorijd tavoid ulmuu jieijâs eellimpirrâsist? Mun smietâm, et ááigum jieččân ”rakkeetruđâigijn” tiiláđ peenâid, main lii tekstâ anarâškielân. Tagarij penâigijn lii ilo čalâččiđ muuštonmiärkkumijd já čäälliđ vuálá pápárijd. Talle tot pyeri tobdo paijaan pirrâ ive talle ko tuáppee peenâ kietâsis.

Kove: PublicDomainPictures (Pixabay)

Kommenteh

Čääli komment

Čääli komment.
Čääli noomâd teehin.

Luuvâ meid

Uđđâsumos uđđâseh

Muusik, kuálástem, valastâllâm – Aanaar 150 ‑juhleihe fáálá puoh­lágánijd fiäránijd

Aanaar kieldâ, mii vuáđudui kesimáánu 25. peeivi 1876, juhlo taaijuv 150 ive kukkosii historjás. Juhleive várás nuuvt kieldâ, ton irâttâsah já seervih sehe kieldâ...

Nord1 Market ‑kävppi puolij kunnân Njiävđámist

Njiävđám siijdâ lii kuáhtám stuorrâ soro, ko Nord1 Market ‑kävppi puolij eennâm táásán moonnâm lávvárduv. Päikkikode ulmuid taat lii lamaš stuorrâ šokki. Piäluštemlágádâs finnij...

Artemis II ‑mánudâšmätki nuuvâi lávvárduv Kuálhis­meerân siäivumân

Artemis II ‑mánudâšmätki nuuvâi lávvárduv iđedisiijâ 3.07 Suomâ ääigi (tijme 20.07 ET) toos, et NASA vuolgâttem Orion-rakkeet Integrity-kapsel siäivui Kuálhismeerân San Diego aldasijn. Nelji astronaut –...

Alexander Ståhlberg juhloi almai 50 km SM‑kole – Markus Vuorelast Suomâ Cup miäštár karrieer majemuu kištoost

Aanaar SM- já Suomâ Cup ‑čuoigâmkištoh nuhhii pasepeeivi almai 50 km ärbivuáválii čuoigâm koskâäigivuolgâkiišton. Juvduuvääri vieltijn puoh jotelumosávt moolân peesâi IF Minken ovdâsteijee Alexander Ståhlberg. Saaveehlättein,...

Johanna Matintalon 30 km kolle Anarist – Hilla Niemelä šoodâi Suomâ Cup miäštárin

Onne pasepeeivi Aanaar SM‑kištoin nisoneh kištottellii 30 km ärbivuáválii čuoigâm koskâäigivuolgâkištoost. Ounasvaaran Hiihtoseura ovdâsteijee Johanna Matintalo lâi jo vuosmuu koskâäigisaje puotâ váldám olssis njunošsaje já...