Luuvijd tuháttijd iivijd lii aboriginaaltaaiđâ uážžum leđe ráávhust australialii Koonalda Cave -kuovđâšmist, mut tääl puáris historjáliih sárgumeh láá sotkum já pilledum. Aboriginaalij hoovdah já arkeologeh láá hirmástum já suttâm tast, et kuovđâšmist ij lah lamaš kocceem. Aboriginaalij tovláid paihijd spesialistuvvee arkeolog Keryn Walshe iätá, et taat taaiđâ lii áinookiärdásâš Australiast já eidu ton härvinâšvuođâ keežild registeristum aalmuglâžžân ärbisaijeen.
Vandaaleh láá kiškom siisâ Koonalda Cave ‑kuovđâšmân Maadâ-Australiast já sotkâm grafittáin puáris historjálii taiđuu. ”Don’t look now, but this is a death cave” lâi taiđuu oolâ čälistum čielgâsávt humoristlij jurduigijn. Pilledmeh láá tohhum jo mottoom mánuppaje tassaaš, mut eskin maŋeláá tast muštâlui olgoskulij Adelaide Now ‑aavisist.
”Taaiđâ lii lopâlávt pillâšum”, šyehkit Keryn Walshe The Guardian ‑loostân já muštâl, et källee lii hirmâd times. Ij lah máhđulâš putestiđ grafittijd nuuvt et ij tuššâd meid taiđuu. Taat monâttâs lii sorolâš äšši.
Taaiđâ kuovđâšmist, mii lii pase saje Australia algâässeid, lii suojâlum ton härvinâšvuođâ keežild. Liijkágin jur mihheen ij lah tohhum taiđuu suojâlem oovdân. 1980-lovo rääjist kuovđâšmist lii lamaš säggisraŋgâäiđi, mut vandaaleh láá kuáivum ton vyelni.
Aboriginaalij minister Kyam Maher Maadâ-Australia uásistaatâst iätá, et vandalism lii kavhâdis já sorolâš äšši. Sun iätá, et jis vandaaleh kávnojeh, sij finnejeh äŋgiris ráŋgáštâs. Aboriginaalij pase ašij hettiimist teikâ pilledmist puáhtá finniđ joba kuuđâ mánuppaje kiddâgâstuámu teikâ 10 000 Australia dollar sááhu (pajeláhháá 6 000 eurod).
Algâässeid já kuovđâšmtotkeid, kiäh pargeh taaiđâkuovđâšmij paijeentoollâm oovdân, tággáár ráŋgáštâs ij lah tuárvi. Sij halijdeh pyereeb vahtim kuovđâšmân.
Uásistaatâ uáinust äiđi tuállee ulguubeln iänááš siisâkiškoid, já ton lasseen jurdâččuvvoo videokocceem ornim kuovđâšmân. Liijká mirning-hiäimun kullee algâässei mielâst tarbâšuvvoo kuittâg čuuvtij eenâb. Algâässei komitea lii jo kuhheeb ääigi vaattâm pyereeb suojâlem. Sij láá vuolgâttâm maaŋgâid reeivâid uásistaatâ ärbieennâmlävdikoodán, mut iä lah finnim maggaargin vástádâs, mirning-hovdâ Clem Lawrie čielgee. Mirning-hiäimun taat taaiđâ lii tehelâš, tastko sij láá jottáám kuovđâšmist jo 30 000 ihheed.
Aboriginaalij pase sojij suojâlem lii lamaš jo maaŋgâid iivijd kuávdáš savâstâllâmteema Australiast. Kyehti ive tassaaš Uárji-Australiast tábáhtum Juukan Gorge ‑kuovđâšm pävkittem suttâdij ulmuid. Tiet kuovđâšm lâi tutkâmij mield asâttum jo 46 000 ihheed tassaaš. Taat pävkittui ryevdikuáivuttuv vijđedem keežild. Taat tuššâdem piejâi joton pase sojij já aboriginaaltaiđuu suojâlem tutkâmijd Australiast.
Käldeeh:
– Ancient cave art destroyed in shameful attack (www.adelaidenow.com.au)
– Ancient Aboriginal rock art destroyed by vandals in ‘tragic loss’ at sacred SA site (www.theguardian.com)
Kove: ejakob (Pixabay)