Tutkâmuš: Stuár­ráá­mus uási uccâ já koskâ­mat­sijn luu­dijn vär­re­jeh iho

Nelji viiđâ uccâloddáást värrejeh iho. Taat čiälgá maailmvijđosii tutkâmušâst, mii tohhui neelji eennâmuásist. Tutkâmušâst lijjii fáárust 56 uccâ já koskâmatsâžžâd loddešlaaijâd.

Tutkâmušâst koskâmiärálávt 82 prosentid luudij varrimliihâdmist tábáhtui iho. Iänááš tutkum loddešlaajah  lijjii pessim- já tälviääigi aktiivliih peiviv, nuuvt ete toi varrimkirdem iho oro uáli olâttitten.

Totkeeh pieijii ohtsis 411 loodán smavvâ čuávvumpiergâsijd, moh čuovvuu luudij aktiivlâšvuođâ sehe áimutedduu já čuovâ mere. Varrimmääđhi maŋa lodeh pivdojii já vyerkkejum tiäđuh analysistojii.

Lodeh ávhástâllii sevŋis pirrâmpeiviaigijn kirdemáin varrimmäđhistis ehidâsveeigi rääjist kidâ iđedâsveeigi räi.

Tutkâmuš kuáská iänááš tagaráid uccâloddáid, moh láá päikkisaje­oskoliih já maid tienuuvt puáhtá fattiđ kiddâ uđđâsist. Tagarijn loddečeerdâin, moid kuleh ij-päikkisaje­oskoliih šlaajah, kuittâg piäippáneh värrejeh iänáážin čuovâdis ääigi. Spálváin vist lâi ovdil jurdâččum, ete toh varriiččii peiviv, mut tutkâmuš lii čáittám, ete kuálmádâsuási syeri- já táválijn spálváin värrejeh-uv iho.

Käldee:
− Tiede nyt: Valtaosa linnuista muuttaa öisin (suomenluonto.fi)

Kove: Atte Oksanen

Kommenteh

Čääli komment

Čääli komment.
Čääli noomâd teehin.

Luuvâ meid

Uđđâsumos uđđâseh

Oulankajuuvâst kiävt­tojii robo­teh já taho­jiermi juhâ­pirrâs tutkâ­mist

Čohčâmáánu loopâst Tuurku ollâopâttuv totkeeh já Eennâmmittedem­lágádâs päikkitiätu­kuávdáš (FGI) testajii Oulankajuuvâ Jäkälämutkast njunošteknologia, moin puáhtá tutkâđ juhâpirrâs nubástusâid hirmâd jotelávt já tárkká. Juhâpiirâs tutkui droonijguin, jiešráđálávt vyeijee...

Vuáládâh­enâmij Fries­land eennâm­kode uđđâ miä­rá­dâs keni­git puoh kuávlu pár­náid máttáát­tâl­lâđ friisi­kielâ

Provinciale Staten van Fryslân (Friesland prooviins parlament) Vuáládâhenâmijn iäláskit friisikielâ pehtilis toimâigijn: friisikielâ puátá págulâžžân oppâamnâsin puoh párnáid puoh škoovlâin ubâ Friesland eennâmkoddeest. Ulmen...

Šoŋŋâdâh­tietteeh várut­teh eromâš korrâ El Niño čuávu­mu­šâin

Climate Impact Lab ‑tutkâmušjuávhu šoŋŋâdâhtietteeh ennusteh raportistis, et taan ive kesimáánust puáttee ive kuovâmáánu räi sättih jäämmiđ joba nyevt 450 000 olmožid El Niño ‑šoŋŋâalmoon tovâttem korrâ...

Väldi mulsâ­šuvá Ser­bi­ast

Balkan njargâenâmist leijee Serbia täsiväldi finnee uđđâ jođetteijee. Pasepeeivi parlamentvaaljâin nuuvt kočodum uáppei listo vuoitij eennâm kuhesáigásii jođetteijee já ovdii president Aleksandar Vučić. Uáppeeh...

Tuurku ollâ­opât­tu­vâst láá kek­se­jum uđđâ suonjâr­dem­mit­te­dei­jeeh, moh pier­ge­jeh komo­vuo­đâst-uv

Tuurku ollâopâttuvâst láá keksejum suonjârdemmittedeijeeh, moh killájeh sehe korrâ pakkâs já puollâš. Toh láá rahtum luándulii materiaalist, mon nommâ lii hackmaniit. Fiätulij materiaalij kemia...