Ovtâstum staatâi komovuotâhaldâttâs NASA rahttât eromâš kááijumoperaation, tastko tot iirât piäluštiđ Neil Gehrels Swift ‑komovuotâteleskoop, mon rađe lii vuálánâm jotelubbooht ko lii vuordum. Jis operaatio ij luhostuu, te teleskoop sáttá koččâđ haaldâšhánnáá maassâd Enâmân vala taan ive.
Ive 2004 paččum Swift-komovuotâteleskoop jorá Eennâm vyeleeb juurrâmraađeest. Ive 2024 korrâ piäivášnievrisšooŋah lieggejii Eennâm pajeáimukeerdi, mii lii lasettâm áimuvuástáldâs, mon keežild teleskoop lii monâttâm aloduvvâs jotelubbooht ko lii vuordum.
Tääl NASA lii tiilám ovtâstumstaatâlii Katalyst Space ‑firma piäluštiđ teleskoop almaidithánnáá piäluštemkirdemáin. Firma huksim LINK-komovuotâskiijpâ lii tárguttâs pääččiđ Pegasus XL ‑rakettáin. Ko komovuotâskiijpâ piäsá Swift aldasáid, te vistig tot váldá teleskoopist tärhis kuuvijd. Toin naalijn NASA puáhtá tärhistiđ, lii-uv teleskoop máhđulávt vahadum já kogobeht komovuotâskiijpâ puávtáččij toppiđ teleskoopist kiddâ roobootkieđâidiskijn. Jis LINK-komovuotâskiijpâ kiddim teleskoopân luhostuvá, te talle teleskoop pajeduvvoo algâalgâlii juurrâmrađasis Eennâm pirrâ. Operaatio lii teknisávt eromâš hastâleijee, tastko Swift ij lah vuávájum tagarin, et tot huolâttuuččij komovuođâst.
Swift lii lamaš ohtâ täsnitiettuu tehelumosijn tutkâmpiergâsijn. Tot puáhtá uuccâđ gammarusomijd – maailmubâlâšvuođâ vuáimálumosijd päävkitmijd – mottoom minuttist, mii lii toohâm máhđulâžžân maaŋgâid merhâšittee aiccâmijd ovdâmerkkân neutrontasnij oohtânpeeškitmijn já eres-uv eromâš almoonmijn.
Kááijumoperaatio máksá suullân 30 miljovn dollarid. Tot lii tiivrâs mut nube tááhust hälbi ton iähtun, et Swift-teleskoop huksim lii máksám nyevt 500 miljovn dollarid. NASA uáiná haavâ meid tehelâžžân iskosin puátteevuođâ várás: jis satelliitijd puáhtá taŋkkađ, sirdeđ teikâ tivvoođ toi juurrâmraađeest, te komovuotâtoimâ puávtáččij muttuđ eenâb pištevâžžân, mii vuod kepidičij kiävtust meddâlistum piergâsij mere komovuođâst.
LINK-komovuotâskiijpâ pääččim tábáhtuvá táálái tiäđui mield onne tijme 12.43 Suomâ ääigi Kwajalein atollist Marshallsuolluin, Australia tavenuorttiibeln.
Uuđâs peividum 2.7.2026 tme 00.06: Pääččim lii maŋedum nievrisšooŋâ keežild. Uđđâ máhđulâš pääččimäigi lii 2.7. tijme 12.09 Suomâ ääigi.
Uuđâs peividum 2.7.2026 tme 22.58: Onnáá peeivi pääččim epiluhostui teknisii suujâ keežild. Uđđâ pääččimäigi ij lah vala tiäđust.
Uuđâs peividum 3.7.2026 tme 17.50: LINK-komovuotâskiijpâ pääččim luhostui 3.7. tme 11.36 Suomâ ääigi. Uđđâs peividem nohá.
Käldeeh:
– NASA stuurt reddingsmissie naar langzaam neerstortende ruimtetelescoop (nos.nl)
– NASA aims to save a sinking space telescope with a rendezvous in orbit (www.nbcnews.com)
– NASA to launch rescue mission July 1 to save Swift space telescope from burning up in Earth’s atmosphere (www.space.com)
Kove: NASA. Wikimedia Commons