Saturnus áimukiärdán lii almostum hirmâd stuorrâ lovečievvâg häämi. Totkeejuávkku muštâlij kávnusist čohčâmáánu aalgâst, já puátuseh almostittojii Science Advances ‑loostâst.
Riššoviirdij hammim polvâstielâs jorá Saturnus maadânäävi pirrâ. Lovečievvâg jyehi sijđo lii nyevt 16 700 kilomeetter kukkosâš, já taat lovečievâg oro lemin vala stuárráb ko 1980-lovvoost kavnum kuuđâčievâg. Ton lasseen kuuđâčievâg lii pissoom masa siämmáálágánin paijeel 40 ihheed, ko vuod lovečievâg liihâd hitásávt nuortâs nyevt 10 kilomeetterid tiijmest.
Totkeeh epideh, et lovečievâg lii šoddâm motomin iivij 2017 já 2023 kooskâst. Talle Saturnus maadânääpi ij oinum eennâmpáálun, tastko Saturnus lâi kärŋilum meddâlkulij.
”Saturnus oolât mii ain”, illood Leicester ollâopâttuv totkee Leigh Fletcher, kote uásálistij tutkâmušân.
”Káávnus tuođâšt, et tavenäävi pegâlmâs kuuđâčievâg ij lekken nuuvt áinoošlajâsâš almoon ko ovdeláá jurdâččui”, tutkâmuš jođetteijee Agustín Sánchez-Lavega Baskieennâm ollâopâttuvâst muštâl AP:n.
Häämi kavnui iivij 2024–2025 ovtâstitmáin totkei já puđâldâstäsnitiettei aiccâmušâid. Eennâmpáálust valdum kuuvijn uáinojii čujoseh jorŋiis stielâsist. Ovtâstum staatâi komovuotâkuávdáš NASA já Euroop komovuotâkuávdáš ESA ohtsii Hubble-teleskoop koveh nanodeh aiccâmušâid. Iivij 2004–2017 plaaneet pirrâ juurrâm Cassini-luođân ij toohâm magarijdgin aiccâmušâid lovečievâgist.
Lovečievâg sáttá kuittâg vala muttuđ. Totkeeh sättih leđe tuođâštmin uđđâ áimukerdialmoon šoddâm, muštâl NASA almottâsâstis.
Totkeeh iä lah vala vissáseh, mondiet lovečievâg lii šoddâm. Tave- já maadânäävi riššoviirdij viärdádâllâm sáttá išediđ totkeid iberdiđ pyerebeht jietânâskaasuplanetij šoŋŋâduv, Sánchez-Lavega árvuštâl.
”Taat lii uáli mielâkiddiivâš almoon, mii oro lemin áinoošlajâsâš Saturnusân. Mij halijdep selvâttiđ mondiet”, sun iätá AP:n.
Lii vala epičielgâs, piso-uv meiddei lovečievâg maŋgâlov ihheed. ”Tääl mun puávtám tuše nanodiđ, ete tobbeen tot lii”, Sánchez-Lavega iätá.
Käldeeh:
– Scientists find a huge 10-sided wave pattern swirling in the clouds over Saturn’s south pole (apnews.com)
– Saturnuksessa tapahtuu jotakin – jättimäinen kymmenkulmio ilmestyi planeetan etelänavalle (yle.fi)
Kove: NASA / JPL / Space Science Institute (Public domain / Wikimedia Commons)