Vástuppeeivi já lávurduv koskâsii iijâ Ovtâstum staatah volliittij Venezuela uáivikaavpug Caracasân. Vollitmeh čuoccii meid eres soojijd uáivikaavpug aldasijn. Ovtâstum staatâi suátivievâ eromâšjuávhuh fäŋgejii Venezuela president Nicolás Maduro já suu káálgu. Suoi tolvuin Ovtâstum staatáid, kost president Trump haldâttâh suujât Maduro ”narkotiikterrorismist”. Riehtijotteem piäijoo joton onne.
New York Times muštâl, ete vollitmist jammii 80 olmožid. Tiätu puátá ollâárvusii venezuelalii virgealmast. Käldee mield jämmei juávhust láá suáldáttij lasseen meid sivileh. Kuuba muštâl, ete vollitmist jammii 32 kuubalâžžâd. Sij lijjii torvoulmuuh já virgeulmuuh. Ovtâstum staatah vist iätá, ete tot ij monâttâm oovtâgin suáldát.
Majemui mánuppoojij Ovtâstum staatah lii lasettâm suáldátlii sajattuvâs Karibia kuávlust. President Trump lii sujâttâm Venezuela tast, ete ton peht Ovtâstum staatáid puátih narkotiikeh. Ovtâstum staatah lii tuššâdâm maaŋgâid kárbáid, maid tot suujât narkotiikij fievridmist. Maaŋgah enâmeh nabdeh kárbái já toi vievâi tuššâdmijd lavâttes morhen. Maduro haldâttâs lii kiäldám, ete tot ličij fáárust narkotiikij vyebdimist.
Käldeeh:
– Trump: USA iskenyt Venezuelaan – presidentti Maduro vangittu ja lennätetty pois maasta (yle.fi)
– Erikoisjoukot veivät Venezuelan presidentin, Yhdysvallat aikoo hallita maata (www.hs.fi)
– NYT: Yhdysvaltojen iskujen uhriluku nousi 80:een (www.hs.fi)
– 32 kuubalaista kuoli USA:n iskussa Venezuelaan (yle.fi)
Venezuela haldâšem
Volliittem maŋa Trump naggij, ete Ovtâstum staatah haaldâš Venezuela ton räi, ete enâmist uárnejuvvoo torvolâš vääldi mulsâšume. Sun ij kuittâg ettâm, maht haldâšem keevâtlávt ornášuuččij. Venezuela alemus riehti lii nomâttâm ovdii väripresident Delcy Rodríguez eennâm njunošân. Rodríguez tuáivu, ete Venezuela já Ovtâstum staatah pastaččii ohtsâšpaargon. Sun iätá, ete Venezuelast lii vuoigâdvuotâ ráávhun, oovdedmân, jiešmeridemvuoigâdvuotân já puátteevuotân.
Trump vist lii uhkedâm, ete Ovtâstum staatah vollit Venezuelan uđđâsist, jis eennâm ij lattii olmânáál. Sun sáárnui tast, ete Ovtâstum staatah ferttee finniđ uási Venezuela stuorrâ oljoitosijn.
63‑ihásâš Nicolás Maduro haldâšij Venezuela ive 2013 rääjist, kuás sust šoodâi president jiešváldálii president Hugo Chávez jäämmim maŋa. Maduro lii jieš-uv haldâšâm diktaattor naalijn. Sun lii adelâm presidentân lase vääldi, já suu haldâttâs lii sujâttum olmoošvuoigâdvuođâi rikkomist já viehâvääldi kevttimist. Maduro nubbe paje presidentin aalgij ive 2018 já kuálmád paje ive 2024. Maaŋgâi enâmij mield suu vaaljâvuáituh láá veridum. Ovdâmerkkân EU ij lah tubdâstâm Maduro Venezuela presidentin.
Edmundo González Urrutia, kote annoo ive 2024 presidentvaaljâi tuođâlâžžân vyeitten, iätá, ete Maduro faŋgim lii tehálâš vuosmuš lävkki. Suu mield tot ij lah kuittâg tuárvi toos, ete Venezuelast šodâččij vuod demokraatlâš. González iätá, ete enâmist šadda stääđis esken ton maŋa ko pooliitliih faaŋgah láá luoštum rijjâ já tuođâlâš vaaljâpuáđus lii tuhhiittum. 76‑ihásâš González tooimâi vaaljâin pivnohis oppositiojođetteijee María Corina Machado sajasâšiävtukkâssân, tastko Maduro haldâttâs eestij Machado uásálistem valjáid. Sehe González já Machado lává patârâm Venezuelast.
Käldeeh:
– Trump: Aiomme johtaa Venezuelaa, kunnes turvallinen vallanvaihto on mahdollinen (yle.fi)
– Venezuelan korkein oikeus määräsi varapresidentin maan johtoon (yle.fi)
– Venezuelan väliaikainen presidentti peräänkuuluttaa yhteistyötä Yhdysvaltojen kanssa (www.hs.fi)
– Trump: Me johdamme Venezuelaa (yle.fi)
– Nicolás Maduroa on syytetty vaalivilpistä ja kansalaisoikeuksien polkemisesta – näin hän nousi valtaan (yle.fi)
– Venezuelan presidentinvaalien todellisena voittajana pidetty González julkaisi videoviestin (yle.fi)
Reagistem vollitmân
Brasilia president Luiz Inácio Lula da Silva tuommij Ovtâstum staatâi volliittem. Suu mield volliittem rikoi Venezuela jiešmeridemvuoigâdvuođâ já adelij meid eromâš varâlii ovdâtábáhtus aalmugijkoskâsii siärvusân. Meiddei OA uáivičällee António Guterres kočoi volliittem varâlâžžân ovdâtábáhtussân. Suu mield tot ij kuorâdâm aalmugijkoskâsii vuoigâdvuođâ. OA torvolâšvuotârääđi uárnee onne etičuákkim ääšist.
Kiina, Ruoššâ, Meksiko já Brasilia tyemmejii volliittem. Ranska olgominister Jean-Noel Barrot mield volliittem lâi aalmugijkoskâsii vuoigâdvuođâ vuástásâš. Italia njunošminister Giorgia Meloni vist oonij volliittem lavâlâžžân.
Suomâst president Alexander Stubb já olgominister Elina Valtonen kommentistijn ääši. Suoi eeđáin, ete Maduro haldâttâs ij lamaš lavâlâš, mutâ ete puoh staatah ferttejeh kuorâdiđ aalmugijkoskâsii vuoigâdvuođâ. Suoi iävá kuittâg tuommim volliittem.
Maaŋgâi venezuelalij mielâst Maduro faŋgim lii pyeri äšši.
Käldeeh:
– Brasilian mukaan Yhdysvallat ylitti rajan Venezuelan sotilaallisissa iskuissa (yle.fi)
– Trumpin isku jätti Venezuelan tulevaisuuden avoimeksi – Tämä tiedetään nyt (www.hs.fi)
– Ranska tuomitsee Yhdysvaltain iskun Venezuelaan, Italia pitää iskua laillisena (yle.fi)
– Venezuelalaiset kommentoivat maan sekasortoista tilannetta Ylelle – ”Tärkeintä on, että Maduro on pidätetty” (yle.fi)
Ovtâstum staatah háputtâl ubâ Amerik jieijâs vaiguttâsvääldi vuálá
Ovtâstum staatâi uđđâ torvolâšvuotâstrategiast eennâm huámášume vuáiju ain eenâb eennâmpáálu viestârpel. Nuuvt kočodum Monroe oopâ mield ubâ Amerik nannaam lii Ovtâstum staatâi ovdâkuávlu. Tääl president Donald Trump nabda taam jurdâččemvyevi Donroe oppân.
– Ovtâstum staatâi väldisajattâh eennâmpáálu viestârpeln ij innig kuássin asâttuu koččâmušvuálásâžžân, sun eeđâi tieđettemtilálâšvuođâst volliittem maŋa.
Nube sahhiittâlmist Trump vist eeđâi, ete Venezuela ij lah veltihánnáá áinoo eennâm, mon tooimân Ovtâstum staatah váldá pele. Trump sujâttij Kolumbia president Gustavo Petro narkotiikij vyebdimist Ovtâstum staatáid já eeđâi, ete Petro ”ij innig kuhháá poorgâ nuuvt”. Ovtâstum staatâi olgominister Marco Rubio vist onnâdij, ete Kuuba haldâttâs jesâneh kolgâččii leđe huolâst.
Nube presidentpaajees aalgâst Trump sáárnui maŋgii tast, ete Kanadast kolgâččij puáttiđ Ovtâstum staatâi uđđâ uásistaatâ. Ton lasseen sun eeđâi, ete Ovtâstum staatah taarbâš Ruánááeennâm. Tääl sun lii oppeet uhkedâm, ete Ovtâstum staatah taarbâš Ruánááeennâm. Juovlâmáánust Trump nomâttij Ruánááeennâm-eromâšvirgeulmuu, kiän ulmen lii toohâđ Ruánááenâmist uási Ovtâstum staatâin. Tanskaliih já ruánááeennâmliih láá maŋgii ettâm, ete Ruánááeennâm ij kuulâ Ovtâstum staatáid.
Käldeeh:
– Analyysi: Trumpin suunnitelma Venezuelan tulevaisuudelle on selvän imperialistinen, jos hänen omia puheitaan on uskominen (yle.fi)
– Trump uhkasi jälleen haluavansa Grönlannin ja sanoo Yhdysvaltojen määräävän Venezuelassa (yle.fi)
– Trump: Venezuela ei ehkä ole viimeinen maa, johon Yhdysvallat tekee ”intervention” (yle.fi)
– Trump piti tiedotustilaisuuden, jossa öljy mainittiin 20 kertaa ja demokratia 0 kertaa (www.hs.fi)
– Grönlantilaiset eivät lämpene Trumpin aikeille: ”Unohda se” (yle.fi)
Kove: Iliana Rosales (Wikimedia Commons)