Kost kuorgah kirdâččeh? GPS-kuorgâi čuávvum: jäämmim, epivisesvuotâ já ilo

Ovdebáá tove mun čaallim Anarâš aavisist 27.3.2023 luándublogičalluu Kost kuorgah kirdâččeh?. Taat čaalâ muštâl GPS-kuorgâin já tast, maht kuorgâi čuávvum tábáhtuvá satelliitpiergâsáin já appijn. Talle elimin lijjii nelji kuorgâ, moi juálgán lâi pieijum GPS-piergâs. Tágáráin GPS-piergâsáin lii máhđulâš tiiláđ data já čuávvuđ kuorgâ lihâstâsâid love meetter tärkkivuođáin pirrâ maailm já uážžuđ tiäđuid kuorgâ elimist já varriistâlmijn.

Suomen luonto -lostâ muštâl murâšsaavâ: ohtâ GPS-kuorgâin, Laika, lii jáámmám cuáŋuimáánu loopâst eidu ko tot lâi maccâm Suomân pessijâšoholoopâ maŋa tálvástâllâmmäđhistis Saksaast Hambur máddáákeččin.

Riegisteijeekyevtis kavnáin Laika jiegâtteemmin Outokumpust jieŋâ alne. Suoi láin moonnâm keččâđ, lâi-uv Laika maccâm ohtuu vâi lâi-uv tast jo pelikyeimi, tastko tot lii jo niäljád ive kuorgâ. Laika lâi esken jáámmám, já tot lâi kullum val suullân tijme ovdil jämimis. Áinoo olgoskulij uáinojeijee váddu tast lâi häävi jyelgimaddust. Ton kavnumsaajeest iä vuottum magarehkin piäđu luodah. Lode pasâttâsah vuolgâttuvvojii Ruokaviraston tutkâmuššáid. Tobbeen lii čielgâm, et ton jäämmimsuijâ lii viehâ vissásávt šleđgâlinjáid kirdem. Suomen luonto -loostâ mield loddeest lijjii ennuv siskáldâs ruásmuttumeh.

Biolog Petri Suorsa muštâl Anarâš aavisân, et šleđgâlinjáid kirdem lii uáli táválâš jäämmimsuijâ elilâm kuorgáid, já jo nelji GPS-kuorgâ ovdil Laika láá jáámmám šleđgâlinjáid.

Nubbe GPS-kuorgâgis, Häröliina, lii lappum: ton satelliitpiergâs ij lah vuolgâttâm data ollágin cuáŋuimáánu pelimudo maŋa. Arvâluvvoo, et toos lii jo-uv keevvâm siämmáánáál ko Laikan, teikâ tot lii sáttám kirdeđ Ruošâ pel pessiđ ige ton GPS-piergâs hiäjus kulluuvâšvuođâ keežild reagist. Kuorgah láá ovdil-uv elâččâm Ruošâ peln, mut toh láá ain taan räi maccâm šoddâmpääihis aldasáid. Vises lii aainâs-uv tot, et Häröliina GPS-piergâs ij innig tooimâ tego kolgâččij. Häröliina puáhtá kuittâg tubdâđ riegistmist, jis tot motomin kávnoo.

Láá ain kyehti GPS-kuorgâ, moh ain kávnojeh já vajeh pyereest: kuulmâihásâš Harmaa já kyevtihásâš Sola. Kuábáš-uv täin kuorgâin lává maccâm šoddâmkuávluidis: Harmaa Outokumpu aldasáid já Sola Tave-Kärjilân Solanlampin, mon mield tot lii finnim noomâs-uv. Harmaa ij lam val vuáđudâm olssis pessimreeviir. Biolog Petri Suorsa muštâl Anarâš aavisân, et tai kyevti kuorgâ čuávvum juátkoo ain já et uđđâ GPS-piergâsij pieijâm kuorgáid lii val koččâmušmerkkâ.

Käldee:

Kurkiseuranta: Laikan kuolinsyy selvisi – lintu törmäsi sähkölankaan (suomenluonto.fi)

Kove: Kari Tammela

Kommenteh

Čääli komment

Kirjoita kommenttisi!
Kirjoita nimesi tähän

Luuvâ meid

Uđđâsumos uđđâseh

Ovtâstum staatâi senatist láá tollum sosiaallii media jođetteijei koijâdâlmeh sosiaallii media vaikuttâsâin nuorâi torvolâšvuotân

Uđđâivemáánu 31. peeivi Ovtâstum staatâi seenaat ađai pajemuu ovdâskode lahâváljukodde koijâdâlâi sosiaallii media vuáháduvâi toimâjođetteijeid. Fáddán lâi vyeliahasij seksuaallâš puástukevttim já ávhástâllâm, mii sosiaallii...

Måneskin puátá vuosmuu tove Suomân

Italialaš rock-muusikjuávkku Måneskin puátá vuosmuu tove Suomân puáttee keesi. Muusikjuávkku láávdást Seinäjokist Provinssi-festivaalist kesimáánu 27. peeivi. Muusikjuávkku lii makkuuttâm keččeid pirrâ maailm, já sii...

Áávus ry viggá orniđ tuárispeln perruid astoäigitooimâ

Ive 2022 keessiv vittâ eeni čokkânii Anarist. Sist puohâin lijjii sämikielâliih párnááh já sij suogârdii vuovijd faallâđ párnáidis astoäigitooimâid sämikielân. Sij meridii vuáđudiđ tađe...

Sambialii irâttâsâst, mii uážui ovdedemiše Suomâst, kavnui pärnipargovyeimi

Sambialii irâttâsâst, mii uážui ovdedemiše Suomâst, kavnui pärnipargovyeimi. Irâttâs omâsteijee Lwenga Mulela mieldi koččâmâš ij lah pärnipargovyeimist tondiet ko párnáid ij lah maksum pälkki....

WWF lii kulluuttâm saimaanuárjoid pessimráávhu lasanem várás

Saimaanuárju lii nuárjušlaajâ, mii iälá tuše Suomâst. Tot lii uáli uhkevuálásâš. Saimaanuárjuh lasaneh kuovâ- teikâ njuhčâmáánust. Nuárjučiivgah šaddeh muotâpiäjust, mon niŋálâs lii kuáivum. Lii...