Syemmilâš čyeigee já olympiavyeittee Siiri Rantanen jaamij vástuppeeivi 5.5.2023. Sun lâi šoddâm juovlâmáánu 14. peeivi 1924. Sun eelij 98-ihásâžžân. Suu jiellâhnommân lâi Äitee, mii čuujoot toos, et sun lâi tego enni puohháid já meid enniolmooš aktiivčuoigâmijdis ääigi, mii ij lamaš táválâš.
Siiri Rantanen juuvsâi čuoigâmivijdis ääigi maaŋgâid merhâšittee palhâšuumijd:
Kollemiitaal 3 x 5 km viestâst Cortina olympialijn 1956
Silbâmiitaal 10 km čuoigâmijn MM-kištoin Falunist 1954
Silbâmiitaal 3 x 5 km viestâst MM-kištoin Falunist 1954
Silbâmiitaal 3 x 5 km viestâst MM-kištoin Lahtist 1958
Pronssimiitaal 10 km čuoigâmijn Oslo olympialijn 1952
Pronssimiitaal 10 km čuoigâmijn MM-kištoin Lahtist 1958
Pronssimiitaal 3 x 5 km viestâst Squaw Valley olympialijn 1960
Pronssimiitaal 3 x 5 km viestâst MM-kištoin Zakopanest 1962
26 Suomâ miäštárvuottâd čuoigâmist
Suomâ miäštárvuođah enâdâhkaččâmist já maađijpyerástâlmist
Finlandia-čuoigâm nisonij säärji vuáittu ivij 1976 já 1977
Siiri Rantanen finnij meid maaŋgâid huámášumepalhâšuumijd:
Ive nissoonvalastâllee ivij 1954, 1956, 1958 já 1959
Čyeigeepääcis Lahti čuoigâmstadionân ive 1997
Suomâ lihâdemkulttuur já valastâllâm stuorrâ ánsuristâ ive 2009 já Lahti-miitaal nr. 35 ive 1995
Jeessân Suomâ valastâllâm kunneegallerian Hall of Famen ive 2012
Lahtist uárnejum tave-eennâmlij tälvišlaajâi MM-kištoi 2017 vuosmuš čoovdâ ive 2014
Siiri päälgis (5,5 km) Tohmajärvist 2015
Eellim
Siiri Rantanen (j.s. Lintunen) šoodâi viljâleijeeperrui, já sii perrust lijjii kuttâ párnáá. Tastko suu enni jaamij nuorrân, Siirin paasij stuorrâ ovdâsvástádâs perrust, nuorâbijn párnáin já päikkipargoin. Kuusâid sun poojij jo ovdil škoovlân vuolguu.
Siiri čuoigâi škoovlâst kandâi säärjist, tastko nieidâin ohtâgin ij sunjin pittáám. Sust pääihist iä lamaš saveheh, nuuvt et suu eeči tuálvui Siiri ennui pelnubmeettersii suávi, mast iänui raahtij savehijd Siirin já suu obbijd-uv.
Siiri finnij vuosmuid Järvisii kištosavehijdis ive 1951, ađai ive ovdil Oslo tälviolympialij, main Suomâ nisoneh väldidii kulmâ vuossâmuu saje, já Siiri jieš lâi kuálmád. Taah lijjii vuosmuuh olympialiih, moid nisoneh-uv puohtii uásálistiđ.
Siiri lii muštâlâm, et talle iä lamaš valmiimehkin. Pargoi maŋa ulmuuh hárjuttâllii nuuvt ennuv ko voijii, já motomin lijjii leeirah-uv, mut ij tobbeengin maggaargin stivrim lamaš. Nisoneh čuoigii já hárjuttâllii jiečânis já meiddei hávskuttâllii. Tehij tipšom tábáhtui tánssáámáin.
Siiri lii muštâlâm, et nissoončyeigeeh finnejii oovtâid savehijd täälvist. Motomin saaveehfabrik lâi adelâm nisonáid värisavehijd-uv, mut almaah vuobdii taid já kevttii saaveehruuđâid. Siiri jieš vuoidâi savehijdis čuoigâmkištoin.
Siiri finnij ive 2015 áinoo valastâllen máttááttâs- já kulttuurministeriö vuosmuu tove mieđettem tievâslii valastâlleeiäláttâs.
Siiri naajâi Kalle-kálláinis, kote lâi rävdee. Sun aasâi perruinis Liperist. Suoi finnijn kyehti kaandâ: Martti (š. 1946) já Aarre (š. 1949 – j. 2023).
Käldeeh:
– Hiihtäjälegenda Siiri ”Äitee” Rantanen on kuollut (www.hs.fi)
– Siiri Rantanen – Äitee, Suomen hiihtokuningatar (www.naistenaani.fi)
Kove: Wikimedia Commons