Uđđâvuođâ­raketteh: Alme rottâs, uáivileh juáhášuveh já ruuđah kirdet­tuv­vojeh áimoid

Ihe mulsâšuvá, já alme puálá val kirjáábeht ko kuovskâseh. Eennâm tuárgist, elleeh láá jaamâs suorgânâm, já ulmui uáivileh juáhášuveh ”uđđâvuođâkuovskâsij” anolâšvuođâst. Uđđâvuođârakettij pääččim lii vuordum puddâ já meid puoh enâmustáá savâstâllum probleem uđđâvuođâjuhlomist. Maht te ääši jo haalijd uáiniđ.

Rakettij pääččim lii rituaal, mii kiäsut ulmuid. Sij puátih päihistis olgos ohtsii puudân tuáivuttiđ kuáimásis šiev uđđâ ive. Sevŋis iijâst rakettij čuovâ oro lopádâssân mastnii pyerebist: ko lii uđđâ ihe, te lii meid uđđâ algâ. Já toh raketteh láá ain nuuvt hirmâd muččâdeh, ko taid kiäččá…

Liijkágin mun jieš jiem lah rakettij kyeditteijee. Mondiet?

Rakettij pääččim hááituh ležeh kal puohháid tobdoseh. Larmâ hettee ijjâráávhu. Tot suorgât elleid já toovât streesâ ulmuid. Piäluštemlágádâsâst já poolisist lii ain huáppu. Jyehi ive pyecceiviäsuh tievih pyellim‑ já čalmevádulijn ulmuin, kiäh láá maŋgii val uáivist läädist tovkkušâm rakettijgijn, veik tuáhtáreh ain várutteh rakettij vaarâin. Njunán šliämáád maŋgâ tiijme nuuvt piškeris áimu, et lii väädis vuoiŋâđ, já čoolmijd-uv tot suovâ puáldá. Uđđâvuođâ ilo lii nuuhâm, já majemustáá iđedist lii turdij čurgim äigi: kuáros rakkeetpaketteh, kuunah, cokkiittempiergâseh já motomin päävkithánnáá raketteh-uv kávnojeh kááđui tievâ.

Já tastoo lii val ruđâlâš peeli – toh puustavlávt aalman kirdettum miljovneh. Oovtâ eehid ääigi olmijd pävkittuvvoo taggaar ruttâsumme, main puávtáččij piemmâđ kievhis ulmuid, iäláskittiđ maaŋgâid kielâid já nuuvt ain. Lii-uv tiet muádi sekundân iđestâm ilo tuođâi-uv haddees árvusâš taggaar ääigi ko tiervâsvuotâkuávdái ijjâkocemeh-uv šiäštojeh meddâl tiervâsvuotâpalvâlusâin? Raketteh tiäđust-uv máksojeh ovtâskâs ulmui puursâst, ko vist almoliih manoh máksojeh viäruruđâigijn. Tast lii vises iäru.

Amahân te čuávdus ij lekken tievâslâš rakkeetkiäldu ige raijiihánnáá pávkuttemgin. Jis ličij veik ohtsâš rakettij pääččim kostnii? Tágáreh päčimeh kepidiččii hááituid já meid šiäštáččii ruuđâ. Siämmást puávtáččij smiettâđ, lijgoččii-uv täin šeštum ruuđâin motomehkin miljovneh ulmui eellim pyereedmân toin naalijn, et uđđâvuođâ ilo ij totaallávt monâttuuččii.

Uđđâvuođâraketteh láá mii ääigi uđđâvuođâ symbool. Lii vises, et rakettij pääččim lyevvee ulmust vuáimálii dopamiincirgáttuv já pyevtit šievmielâ hormonijd uánihâš ááigán. Taat ilo pištá tuše ton ääigi ko raketteh čyevvejeh alme.

Čuávuváá tove ko alme päävkit ivnijd, puáhtá koijâdiđ, maid puorijd taigijn euroigijn ličij puáhtám porgâđ. Jis tot ličij veik miinii puorijd tavoid ulmuu jieijâs eellimpirrâsist? Mun smietâm, et ááigum jieččân ”rakkeetruđâigijn” tiiláđ peenâid, main lii tekstâ anarâškielân. Tagarij penâigijn lii ilo čalâččiđ muuštonmiärkkumijd já čäälliđ vuálá pápárijd. Talle tot pyeri tobdo paijaan pirrâ ive talle ko tuáppee peenâ kietâsis.

Kove: PublicDomainPictures (Pixabay)

Kommenteh

Čääli komment

Čääli komment.
Čääli noomâd teehin.

Luuvâ meid

Uđđâsumos uđđâseh

Tiäđualmostittem staatâ­palhâ­šumeh 2026 láá juohhum – Finnejeijen eereeb iärrás syem­miliih wiki­pedisteh sehe Sämmilij tuotâvuotâ- já sovâdât­tâm­komis­sio komis­saareh

Tieđâ- já kulttuurminister Mari-Leena Talvitie juovij ive 2026 tiäđualmostittem staatâpalhâšuumijd kesimáánu 8. peeivi Oulu kaavpugtáálust. Palhâšumeh mieđettuvvojii ohtsis čiččâm. – Tiäđualmostittem lii demokratia kuávdáš vuáđu....

Saara Keskitalo lii kaččâm Suomâ ulâttâs huáppu­eestâ­kaččâmist

Almosvalastellee Saara Keskitalo kaačâi 100 meetter eestâkaččâmist uđđâ Suomâ ulâttâssân 12,64 jieht koskoho Lahti GP‑kištoin. Kaččâmist suu išedij 0,7 seekunt mietipieggâ. Ovdebáš Suomâ ulâttâs...

Armand Duplantis táppái vuosmuu tove kuulmâ ihán

Ruátálâš stávránjuškejeijee já maaŋgâkiärdásâš maailmulâttâs haldâšeijee Armand Duplantis táppái olâttetteht jieijâs päikkikištoin Tukholma tiimaantliigast olssis hyenessiähá puátusáin 580, veik sun lopádâlâi uđđâ maailmulâttâs. Ovdil taam...

NASA lii almottâm Artemis III ‑mánudâš­määđhi astro­nautijd

Ovtâstum staatâi komovuotâhaldâttâh NASA lii almottâm Artemis III ‑missio astronautijd. NASA lii meid tieđettâm detaljijd Artemis III ‑iskoskirdemist, mon ulmen lii valmâštâllâđ olmooškode maccâm Mánudáá asan....

Ruátálâš Boliden lii meridâm lopâttiđ Kevitsa ruuvki Suáđi­kylást

Ruvkkifinnodâh Boliden lii meridâm macâttiđ Kevitsa ruuvki miljardluoka investistem já lopâttiđ Suáđikylá ruuvki ive 2034. Taat miärádâs lii pozettâm vuáimálijd reaktioid Suáđikylást. Páiháliih ulmuuh...