Čääsivuáláá laarmâ vaikuttâsah merânjomâtteijeid já kuolijd láá tutkum uáli ennuv, mut laarmâ vaikuttâsâin čielgitävtittes elleid ij lah vala ennustkin tiätu. Eskenpalij almostum tutkâmuš vuájui toos, maht čuovjisskáálžuh reagisteh laarmân.
Suomâ pirâskuávdáá (Syke) totkeeh selvâttii laarmâ vaikuttâsâid Nuorttâmeerâ kuávdáš šlaajân čuovjisskáálžun. Tutkâmušâst totkeeh soittii taampâi jienâid čuovjisskálžoid akvaariost.
− Skáálžui koorah pissuu kiddâ kuhheeb ääigi ko táválávt, já ellei kođosij antioksidatiivlâš piäluštâssysteem aktivistui laarmâ vaikuttâsâst, muštâl postdoc-totkee Rami El Dairi Syke Merâ- já čäcičuávdusijn. Piäluštâssysteem antioksidanteh estih seelâi vahadume.
Mađe kuhheeb larmâ piištij, te tađe kuhheeb skáálžui koorah pissuu kiddâ. Koorâ toppâm lii skáálžu piäluštâsreaktio.
− Toppâm čuávumuššân skáálžuh niälguškyetih já killááškyetih happivänivuođâst, mii vuod vaaikut toi šoddâmân já lassaanmân. Viärráámuu tiileest skáálžuh jäämih, El Dairi iätá.
Skáálžui feerim hemâdâsân vaikutteh laarmâ távjudâh sehe tot, mon kuhháá larmâ pištá já mon korrâ laarmâst lii koččâmuš. Tast-uv puáhtá leđe stuorrâ merhâšume, mon ääigi ivveest larmâ kulloo. Ovdâmerkkân täälvi maŋa skáálžuin lii mudoi-uv energiavänivuotâ, já talle laarmâ vaikuttâsah skálžoid láá stuárráábeh.
Skáálžui herkimus äigi lii toi lasanempaje, mii pištá vyesimáánust porgemáánu räi. Taat lii eidu tot äigi, kuás čääsivuálááš larmâ lii puoh korrâsumos.
Käldee:
− Tiede nyt: Melu stressaa sinisimpukoita (suomenluonto.fi)
Kove: Lee Cain (CC BY 4.0 / Wikimedia Commons)