Jurduuh anarâš­kielâ uápuin Säämi máttáát­tâs­kuáv­dáást

Čällee: Maija Nordqvist

Addâgâs, mun jiem ibbeerd. Taat ceelhâ lâi korrâ kiävtust čohčuv ko mun algâttim anarâškielâ uápuid Säämi máttááttâskuávdáást. Mun värrejim Anarân mäddin, jiemge lamaš ovdil luuhâm maiden sämikielâid teikkâ ubâ iällám Anarist. Puoh lâi aaibâs uuđâs munjin. Mutâ mun lijjim kuittâg lamaš jo kuhháá kiddiistum elimist tavveen já eromâšávt tave luándust. Talle mun hoksájim, ete Anarist lii máhđulâšvuotâ luuhâđ anarâškielâ já ‑kulttuur. Nuuvtpa mun pakkajim tävirijdân, celkkim luovâs jieččân láiguviste já mađhâšim tavas. Uápui aalgâst mun jiem máttám ollágin kuvâttâllâđ, maid taat ihe puávtáččij fárustis.

Moonnâm luuhâmive maŋa mun puávtám pahudiđ kulmâ ääši:

Vuosmužžân sujâttem ij lah ain hitruu. Mun mattim vyerdiđ, ete uđđâ kielâ oppâm ličij vaigâd, mutâ kal mun smiettim čohčuv eenâb ko ohtii, ete puátá-uv täst mihheen? Mun luvâškuottim uđđâ kielâ nolláást, já juovlâi ääigi oroi, ete uáivi lii aaibâs tievâ tiäđuin ijge toho čaavâ innig mihheen. Juovlâpuudâ maŋa tuáivuttâsah tego pyeri iiđeedpyeri eehid iä innig siähánâm koskânis nuuvt ennuv. Puddâ uápuin lâi toohâm pyere. Mun tušástuvvim kuittâg tyellittälli toos, ete äigihaamij tááhust jiem máttám vala preterit, ađai puoh tábáhtui munjin preesensist. Muu sánádah lâi meid ain liijkás ucce já rájášum. Harvii oroi, ete mun puávtáččim pyehtiđ jieččân olgos eidu nuuvt ko halijdiččim. Mutâ puohâst huolâhánnáá mun irâttim mušteđ, ete jyehi peeivi mun máátám ain ucánjáhháá eenâb ko ovdebáá peeivi.

Veikkâ ij lah lamaš älkkee oppâđ uđđâ kielâ, te tot ličij lamaš vaigâdub škovlâskipárijttáá. Lii šiev tobdo, ko puohah movtijditeh nubijdis kielâoppâmist. Kielâoppâm váátá ennuv, já juáháš mii luokkaast lii äŋgirâššâm čuuvtij taan luuhâmive ääigi. Já aaibâs siämmáá ennuv lii luokkaast meid povvâstum oovtâst. Oovtâst povvâstem já ohtâsâš huumor taheh pyere. Tot iššeed ko kielâoppâääših oroh vaigâdin. Já lii ain pyeri mušteđ, ete ij lah nuuvt tuođâlâš, veikkâ motomin šaddeh feeilah. Tehálumos lii tot, ete iirât!

Majemužžân siärvusist lii vyeimi. Kielâsiärvusist nomâlâs. Mun lam taan ive oppâm meid tom, mon ennuv pargo lii porgum anarâškielâ iäláskittem oovdân. Anarâškielâ lii pyeri ovdâmerkkâ tast, maht taggaar kielâ, mii lâi mottoom äigi tassaaš masa časkâm, kulloo tääl škoovlâin, paaihijn já peivikiäjuin. Mun peessim jieš‑uv uáiniđ kielâpiervâl aargâ kielâhárjuttâllâm ääigi. Lâi pyeri huámmášiđ, maht uccâ párnááh uáppih suuvâs kielâ já mon luándulâš lâi kielâ kevttim sijjân. Talle mun smiettim, mon mávsulâš skeŋkkâ kielâ lii já maht tot naanood sehe identiteet já kuullâm sämisiärvusân – uáppá olmooš talle kielâ jo‑uv párnážin tâi rävisolmožin.

Taam čälidijnân keesi ij lah kukken, já forgâ lii kesiluámu äigi. Kielâtááiđu lasseen mun lam taan ive oppâm uđđâ tááiđuid, uážžum uđđâ uáinimčievâid elimân sehe peessâm uápásmuđ šiev ulmuid. Mun jiem lah aaibâs vises tast, maid puátteš ihe puáhtá fárustis, mutâ tast mun lam vises, ete kuádám taam fiäráán fárustân ain!

Kove: Maija Nordqvist

Kommenteh

Čääli komment

Čääli komment.
Čääli noomâd teehin.

Luuvâ meid

Uđđâsumos uđđâseh

Mii lii ”saada” sämikielân?

Mii lii saada sämikielân? Lii-uvks tot ain uážžuđ teikâ finniđ? Kuás kalga kevttiđ nube já kuás nube? Tágárijd koččâmušâid kielâtiettee távjá finnee. Mun meid...

Nabai maid tun poorgah?

Kii tun lah? Taan koččâmušân ulmuuh läävejeh västidiđ vistig jieijâs noomáin, mii lii vissâ aaibâs pyeri tiätu uápásmemproosees aalgâst: liihân tuođâi-uv älkkeb čujottiđ tiätu...

Fastes kyele muččâdvuotâ

Čuávum Färsuolluin UArctic 2026 -kongresist postersessio, já tobbeen ohtâ poster kiddee muu huámášume. Nord Universitet -ollâopâttuv totkei Nadezda Nazarova já Hindertje Hoarau-Heemstra poster paječaalâ...

Mon ennuv ullo­sukká­paarâ kolgâččij teikâ uážuččij mäksiđ? 

Suháh láá nuuvtá Motomij sukkákođđeigijn lii majemui aigij šoddâm saahâ tast, mon ennuv sukkápaarâ uážuččij teikâ kolgâččij mäksiđ. Taan čallust mun smietâm tom, mii meerrid...

Kárbáin Lemmest

Čällee: Heidi Mattus Kesiluámuh já luámuvuáváámeh: Kuus, moin já mon kooskâst? Nabai mon kuhháá? Talle ko vala porgim tuuriistpargoin, must lâi kiđđuv cuáŋui- já vyesimáánu ääigi...