Jyelgipáálu MM‑kištoi pelifinaleh spiällojii majebaargâ já koskoho, syeinimáánu 14.–15. peeivi. Tain čielgii enâmeh, moh spellih finalist já smavvâfinalist adai pronssispeelâst. Espanja moonâi finalân 2–0-vuáittoin já Argentiina vist 2–1-vuáittoin. Smavvâfinalist spellâv Ranska já Eŋland.
Kuohtuuh finaleh spiällojeh vuossaargâ syeinimáánu 19. peeivi.
Ranska–Espanja
Vuosmustáá teiváin Ranska já Espanja majebaargeehid (tijme 22 Suomâ ääigi) Dallas metropolkuávlust Arlingtonist. Taat spellâ lâi váhá tego kiärdášume ive 2024 EM‑kištoi niäljádâsfinalist, mast Espanja vuoitij Ranska 2–1. Taan tove Ranska vuolgij speelân kievrâb vyeitteeiävtukkâssân, mut speelâ ääigi Espanja piäluštij eromâš pyereest, mii oinui puátusist-uv. Espanja lii karttâm lyeštiđ ubâ turnaamist tuše oovtâ moolâ siisâ. Ranska vist oroi lyettimin vollitmijdis, moh iä taan tove luhostum, veik eromâšávt speelâ loppâkeččin Ranska oroi koccáámin já iiskâi haldâšiđ speelâ.
Espanja speelâst merhâšittee lâi moolâvahtâ Unai Simón vises spellâm. Sun speelâi nolláspeelâ, mii lii ain eromâš äšši, mut val eromâšub lâi suu ruokkâdis puáttim olgoláá jieijâs moolâst: sun poođij olgos eenâb ko 30 meetterid kuohtii ko sun ooinij Ranska koskâkieddivolliitteijee Kylian Mbappé kárgáámin iärásijn já kaččâmin ohtuu luovâspáálu maŋŋaal Espanja moolâ kulij. Kuohtui kerdij sun happiittij vistig páálun já luhostui čievčâstiđ tom olgoláá volliitteijee uulâtmettumáid.
Speelâ vuosmuš moolâ Espanjan šoodâi vuosmuu spellâuásist 22. minuttist ráŋgáštâsčievčâstmist. Moolâ paajij robdâvolliitteijee Mikel Oyarzabal. Ráŋgáštâsčievčâstem poođij tast, ko Ranska robdâvolliitteijee Lucas Digne nurvoi vistig čujottâsttáá páálu ááimun ige ton ääigi keččâm pyereest pirrâsis. Espanja Lamine Yamal lâi suu oovdâst, já tađe eenâb kejâhánnáá Digne čievčâstij njuolgist suu juolgijd.
Espanja nubbe moolâ šoodâi speelâ 58. minuttist, ko koskâkieddispellee Dani Olmo faalâi páálu šievnáál piälušteijee Pedro Porron, kote čievčâstij tom moolân.
Taan speelâst juáhhojii kulmâ fiskis koortâ. Vuosmuš tain poođij Ranska Daniel Rabiotân jo speelâ 9. minuttist, ko sun tuolmâstij Dani Olmo jyelgi oolâ. Taat muutij suu speelâ várugubbon. Nubbe korttâ pajedui 31. minuttist Espanja Daniel Cucurellan maŋanum taklaamist. Kuálmád korttâ pajedui tušástum Kylian Mbappén speelâ 86. minuttist, ko sun njuškij stuárráábij sujâittáá moolâvahtâ Unai Simón niiskán já faškâstij suu čiäpáttân.
Speelâ maŋa Ranska välmejeijee Didier Deschamps kaartâi mieđettiđ, et taan speelâst Espanja lâi pyereeb ko Ranska.
Eŋland–Argentiina
Eŋland já Argentiina spelláin koskoho ehidist (Suomâ ääigi) Atlantast. Taan speelâst tubdui kuhes historjá, mii ij lam speelâ uáinust ain nuuvt positiivlâš äšši.
Eŋland–Argentiina-spellâ lâi eennâmosij koskâsâš klassikkárspellâ. Eŋland televisio mield maaŋgah ulmuuh iä pissim uáđđiđgin, ko sij lijjii nuuvt jierestum speelâ tiet. Liijká Argentiina vuoitij, já tot tovâttij korrâ pettâšume maaŋgâ saajeest Koskâ-Euroopist.
Ovdil speelâ ovddiih vuáládâheennâmliih jyelgipálluspelleeh onnii Eŋland kievrâb vyeitteeiävtukkâssân. Speelâ maŋa sij lijjii kuittâg molsom mielâs. Komment lâi:
”Eŋland speelâi paloin, ij porgâm jur maiden. Ärgisiištâspellâ ij kuássin palhâšuu.”
Speelâ vuosmuš uási lâi hirmâd rávhuttem. Jo 10 miinut speelâ maŋa tuámárijn lijjii kieđah tievâ, tastko kiedist tábáhtui maaŋgâ saajeest miinii siämmáá ääigi. Puoh ij čaahâm tv‑kamerangin. Távjá lâi kiinii čokkáámin teikâ viälláámin teikâ uigâmin nube monnii saajeest. Vuáládâheennâmlij puáris jyelgipálluspellei mielâst ”Argentiina lii miäštár vuástálistes speelâ muiviimist”. Sij hastii vuástálistes, já kuulmâ miinut spellâm maŋa kiedist lâi jo viže. Taah lijjii vuosâmeerhah pakkâ kištoost.
Vuosmuš uási speelâst moonâi molâittáá.
Nube uásist 54. minuttist Eŋland volliitteijee Anthony Gordon čievčâstij 1–0. Taat lâi-uv čielgâsávt speelâ jorgáldâh, mii aktivistij Argentiina. Ton maŋa Eŋlandist lijjii stuorrâ vädisvuođah vollitmijgijn. Speelâ 75. minuttist Eŋlandist lâi tievâ paaniik, tastko Argentiina volliittij ubâ ääigi já poođij aldeláá já aldeláá tassimmoolâ. Eŋland välmejeijee molsoi kiedi oornig toin naalijn, et tast lijjii siämmáá ääigi kiedi alne kuttâ piälušteijee.
Suullân tijmepele ovdil speelâ loopâ Argentiina molsoi kulmâ spellee siämmáá ääigi toin naalijn, et tot molsoi piälušteijeid volliitteijen. Taat molsom palhâšui-uv, tastko viijmâg 85. minuttist Argentiina tassij 1–1 Enzo Ferdnández mooláin.
Laseääigi Argentiina paajij vala nube moolâ, ko 90. minuttist volliitteijee Lionel Messi faalâi páálu nube volliitteijei Lautaro Martinezân, kote čievčâstij tom Eŋland moolân. Taan maŋa Eŋlandist iä lam innig máhđulâšvuođah vuáitun. Eromâš stuorrâ äšši lii čokkiđ jieijâs talle ko puoh oro lemin jo monâttum já irâttiđ vala uđđâsist – já luhostuđ tast.
Speelâst juáhhojii kulmâ fiskis koortâ. Eŋland spellee Elliot Anderson finnij 37. minuttist koortâ Messi korrâ taklaamist. Nubbe korttâ poođij Argentiina spellee Alessando Martinezân 41. minuttist kiddâtolliimist. Meiddei Christian Romero finnij koortâ 51. minuttist kiškomist, ko sun orostitij šievnáál ovdáneijee volliittâs.
Keččei juávhust argentiinaliih ellii ekstaasist fiinaalsaje keežild, ko vist Eŋland murâštij. Ovtâstum kunâgâskoddeest kähvivisteh kuáránii uáli jotelávt puáttus čielgâm maŋa. Ulmuuh tuoivuu sii jyelgipállujuávkun pyereeb miänástume.
Kove: Bryan Berlin (CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons)